MASCOPEX

Tại sao cà phê Việt Nam dễ bị ép giá?

Giá cà phê hiện nay đang xuống rất thấp dù vụ cà phê vừa rồi năng suất giảm mạnh và nhu cầu cà phê trên thế giới vẫn đang có xu hướng tăng. Thực tế này cho thấy, cà phê Việt Nam đang bị ép giá.

Việt Nam là nước đứng đầu thế giới về lượng xuất khẩu cà phê robusta, hay còn gọi là cà phê vối. Nhưng chúng ta lại không làm chủ được giá cà phê bán ra mà mức giá này hoàn toàn do các sàn giao dịch cà phê đặt tại New York hay London chi phối. Cung cách kinh doanh theo hình thức “bán lùi, bán trước” của các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Nam thời gian qua là một nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Và chính các doanh nghiệp cũng đang phải gánh chịu hậu quả của cách thức bán hàng đó.          

Các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê hàng đầu tại Việt Nam cho biết, 80 - 85% tổng lượng cà phê xuất khẩu của của Việt Nam được bán theo hình thức “trừ lùi”. Tức là doanh nghiệp ký hợp đồng bán cà phê từ trước, lấy tiền tạm ứng của bên mua và thường đến mùa thu hoạch sẽ giao hàng. Lúc đó, mức giá mới được ấn định theo giá cà phê tại các sàn giao dịch trên thế giới trừ đi vài chục đến hơn 100 USD/tấn.

Chính vì đã bán trước một lượng quá lớn cà phê trên giấy theo hình thức trừ lùi, nên đến vụ thu hoạch, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam thường bị ép giá. Ông Lê Đức Thống, Giám đốc Công ty TNHH một thành viên XNK 2-9 Daklak cho biết: "Bán trừ lùi nhiều nên các nhà máy rang họ đã mua đủ, nên mình không có cớ gì để đưa giá lên được".

Còn theo ông Vũ Đức Tiến, TGĐ Công ty cổ phần đầu tư XNK cà phê Tây Nguyên: "Chúng ta chỉ có vay và bán nên bị ép giá rất dễ. Các nhà tài phiệt họ có vài trăm tỉ USD, họ có khả năng làm cho giá thấp, khi nào ôm đủ hàng họ lại đẩy giá lên".

Việt Nam có tới hơn 100 doanh nghiệp xuất khẩu cà phê. Bán trừ lùi bị ép giá, nhưng các doanh nghiệp vẫn làm vì “không bảo được nhau”. Cũng chính vì “mạnh ai nấy làm” nên tổng lượng hàng đã được ký bán trên giấy theo hình thức trừ lùi nhiều khi cao hơn lượng cà phê thực có ở Việt Nam. Đến vụ thu hoạch, giá cà phê quá thấp, nhiều người dân giữ hàng không bán. Nhưng với các doanh nghiệp, nếu không giao hàng sẽ bị phạt. Thiệt hại kép là không tránh khỏi. Ông Vũ Đức Tiến - TGĐ Công ty cổ phần đầu tư XNK cà phê Tây Nguyên cho biết: "Mức giá bán ở thị trường London đêm 14/3 đóng cửa ở mức 1.100 – 1.130 USD/tấn. Nhưng để mua mà xuất khẩu được thì phải ở mức 1.270 USD/tấn. Như thế, nếu muốn xuất khẩu thì phải chấp nhận lỗ vì các nhà xuất khẩu chịu áp lực phải mua để giao cho kịp, cộng với áp lực về vốn phải trả nợ ngân hàng".

Ông Lê Đức Thống, GĐ Công ty TNHH một thành viên XNK 2-9 Daklak: "Các nhà xuất khẩu đã bán trừ lùi cho nước ngoài rồi thì buộc phải nâng giá lên để thu mua. Như thế thì tiếp tục bị lỗ đậm hơn".

Liên kết giữa các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê của Việt Nam và giữa Việt Nam với các cường quốc cà phê đang là bài toán đặt ra nhằm tránh bị ép giá. Theo ông Đặng Lê Nguyên Vũ, Tổng GĐ Công ty Cổ phần Trung Nguyên: "Phải có sự hợp tác giữa các nước trồng cà phê lớn, giống như một OPEC cà phê. Và chắc chắn khi đó người quyết định sẽ phải là các cường quốc cà phê như Việt Nam và Brazil chứ không phải là ở New York hay London".

Tháng 8 năm ngoái, câu lạc bộ doanh nghiệp xuất khẩu cà phê hàng đầu Việt Nam đã được thành lập nhằm tìm tiếng nói chung trong việc thu mua, xuất khẩu cà phê. Tuy nhiên, việc cà phê bị ép giá đã cho thấy: Vai trò của các hiệp hội ngành hàng cà phê vẫn còn hạn chế, sự liên kết giữa các doanh nghiệp vẫn còn lỏng lẻo. Và như thế, thiệt hại đối với người nông dân và doanh nghiệp Việt Nam sẽ còn tiếp diễn.

Đài Truyền hình Việt Nam
Tác giả : Trường Sơn 

Đứng top 2 thế giới nhưng xuất khẩu cà phê của Việt Nam năm nay sụt giảm mạnh về lượng và giá trị so với cùng kỳ năm 2018. Nguyên nhân là do những điểm yếu cố hữu của ngành vẫn chưa được khắc phục…

Giá bán giảm, giá xuất khẩu thấp

Theo thống kê của Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, Bộ Nông nghiệp và Phát tiển nông thôn (Bộ NNPTNT), xuất khẩu cà phê tháng 6/2019 ước đạt 165.000 tấn, giá trị đạt 274 triệu USD; lũy kế xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2019 ước đạt 943.000 tấn và 1,6 tỷ USD, giảm 9,2% về khối lượng và giảm 19,9% về giá trị so với cùng kỳ năm 2018.

Thị trường cà phê trong nước cũng biến động giảm cùng xu hướng thị trường thế giới. Trong 6 tháng đầu năm 2019, giá cà phê trong nước giảm 500 - 800 đồng/kg.

Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam, do cà phê Việt Nam sản xuất chủ yếu phục vụ xuất khẩu, nên tình hình giao dịch trên sàn kỳ hạn có ảnh hưởng rất lớn đến giá cà phê trong nước. Có thời điểm đầu tháng 5, giá cà phê tụt xuống chỉ còn khoảng 29.000 đồng/kg khiến nông dân thua lỗ nặng.

Hiện, nguồn cung cà phê trong nước đã cạn kiệt và người dân không muốn bán với mức giá dưới 35.000 đồng/kg, giao dịch khá trầm lắng, ngoại trừ các hợp đồng xuất khẩu đã được ký kết từ trước đó.

Trước đó, theo báo cáo của Bộ Công Thương, Việt Nam là nước xuất khẩu cà phê lớn nhất vào thị trường Hàn Quốc với khối lượng lên tới 11.000 tấn trong 6 tháng đầu năm 2019. Song, tại xứ sở kim chi, giá cà phê Việt xuất khẩu chỉ đạt 1,8 USD/kg, thấp bằng một nửa giá cà phê nước này nhập khẩu. Trong khi Brazil là nước đứng thứ 2 về khối lượng với gần 10.600 tấn vào Hàn Quốc, nhưng giá xuất khẩu đạt 2,6 USD/kg, còn cà phê Colombia đứng thứ 3 với trên 9.000 tấn, giá bình quân đạt 3,2 USD/kg. Riêng Mỹ, mới chỉ xuất khẩu vào Hàn Quốc khoảng 3.000 tấn cà phê, nhưng giá xuất khẩu đạt mức gần 11 USD/kg.

Nguyên nhân khiến cà phê Việt Nam là thế mạnh tỷ đô, đứng top 2 thế giới, nhưng giá xuất khẩu lại thấp nhất so với các nước được lý giải là do cà phê Việt Nam chủ yếu xuất thô (80% lượng cà phê xuất khẩu đều là hàng thô). Cùng với đó, nguyên liệu thu hoạch không đáp ứng đủ tiêu chuẩn về độ chín, cà phê còn lẫn các tạp chất... dẫn đến chất lượng cà phê còn thấp.

Tìm đường sang Nhật

Theo thống kê từ Hải quan Nhật Bản, nhập khẩu cà phê của nước này tháng 5/2019 đạt 39.700 tấn, trị giá 12,32 tỷ yên (tương đương 114,5 triệu USD), tăng 0,3% về lượng, nhưng giảm 5,3% về trị giá so với tháng 5/2018. Tính chung 5 tháng đầu năm 2019, nhập khẩu cà phê của Nhật Bản đạt 198.800 tấn, trị giá 61,78 tỷ yên (tương đương 574,1 triệu USD), tăng 14,7% về lượng và tăng 6,8% về trị giá so với 5 tháng đầu năm 2018. 

Nguyên nhân khiến cà phê Việt Nam là thế mạnh tỷ đô, sản lượng đứng top 2 thế giới, nhưng giá xuất khẩu lại thấp nhất so với các nước được lý giải là do cà phê Việt Nam chủ yếu xuất thô và nguyên liệu thu hoạch không đáp ứng đủ tiêu chuẩn về độ chín, cà phê còn lẫn các tạp chất...

Đáng chú ý, nhập khẩu cà phê hạt rang hương (mã HS 090190100) của Nhật Bản tăng tới 785,5% về lượng và tăng 1.108,3% về trị giá so với tháng 5/2018. Song, lượng nhập khẩu ở mức thấp là 230 tấn, trị giá 5 triệu Yên (tương đương 46.000 USD) trong tháng 5/2019.

Giá nhập khẩu bình quân cà phê của Nhật Bản 5 tháng đầu năm 2019 đạt mức 2.887 USD/tấn, giảm 6,9% so với 5 tháng đầu năm 2018. Trong đó, giá nhập khẩu bình quân cà phê của Nhật Bản từ Việt Nam ở mức thấp nhất 1.690 USD/tấn, giảm 14,5% so với 5 tháng đầu năm 2018. Giá nhập khẩu bình quân cà phê của Nhật từ Brazil đạt 2.786 USD/tấn, giảm 9,5%.

Điều đáng lo ngại là 5 tháng đầu năm 2019, Nhật Bản đẩy mạnh nhập khẩu cà phê từ Brazil, Columbia, Etiopia… trong khi giảm nhập khẩu từ Việt Nam, Indonesia, Peru và Lào. Hiện, Brazii là nguồn cung cà phê lớn nhất cho Nhật Bản với lượng đạt trên 76.000 tấn, trị giá 22,81 triệu USD trong 5 tháng đầu năm 2019, tăng 49,9% về lượng và tăng 35,6% về trị giá so với 5 tháng đầu năm 2018. Nhờ đó, thị phần cà phê Brazil trong tổng lượng nhập khẩu Nhật Bản tăng từ 29,3% trong 5 tháng đầu năm 2018, lên 38,3%.

Việt Nam là nguồn cung cà phê lớn thứ 2 cho Nhật Bản trong 5 tháng đầu năm 2019, song nhập khẩu giảm 15,6% về lượng và 27,9% về trị giá. Theo đó, thị phần cà phê Việt Nam trong tổng lượng nhập khẩu Nhật Bản giảm từ 26,6% trong 5 tháng đầu năm 2018, xuống còn 19,5% thị phần trong 5 tháng đầu năm 2019.

Columbia là nguồn cung cà phê lớn thứ 3 cho Nhật Bản với tốc độ tăng trưởng 8,8% về lượng, tăng 1,3% về trị giá so với 5 tháng đầu năm 2018, đạt 26.600 tấn, trị giá 9,38 triệu USD.

Như trên có thể thấy, ngành cà phê Việt Nam đang chịu sự cạnh tranh rất lớn với các đối thủ Brazil, Columbia, Etiopia… Do đó, để nâng cao sức cạnh tranh và gia tăng giá trị xuất khẩu, các chuyên gia nông nghiệp cho rằng ngành cà phê Việt Nam cần nâng cao chất lượng sản phẩm, nhất là đối với cà phê thành phẩm, đồng thời tham gia đầu tư sản xuất và chế biến sâu các sản phẩm cà phê chất lượng cao... 

Khánh Nguyên (Dân Việt)

Hiện nguồn cung cà phê trong nước đã cạn kiệt và người dân không muốn bán với mức giá dưới 35.000 đồng/kg. Giao dịch diễn ra khá trầm lắng, ngoại trừ các hợp đồng xuất khẩu đã được ký kết từ trước đó.

Bộ Công thương cho biết, trong tháng 6/2019, giá cà phê nhân xô Robusta trong nước tăng do nguồn cung ở mức thấp. So với cuối tháng 5/2019, giá cà phê nhân xô Robusta tăng từ 0,3-3,3%.

Cuối tháng 6, giá cà phê Robusta nhân xô có mức thấp nhất là 32.900 đồng/kg tại các huyện Di Linh và Lâm Hà tỉnh Lâm Đồng; mức cao nhất là 34.500 đồng/kg tại huyện Đắk Hà tỉnh Kon Tum. Trong khi đó, tại các kho quanh khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, cà phê Robusta loại R1 tăng 2,3% so với cuối tháng 5/2019, lên mức 35.300 đồng/kg.

Hiện nguồn cung cà phê trong nước đã cạn kiệt và người dân không muốn bán với mức giá dưới 35.000 đồng/kg. Giao dịch diễn ra khá trầm lắng, ngoại trừ các hợp đồng xuất khẩu đã được ký kết từ trước đó.

Theo ước tính, xuất khẩu cà phê tháng 6/2019 đạt 150 nghìn tấn, trị giá 250 triệu USD tăng 2,6% về lượng và tăng 4,9% về trị giá so với tháng 5/2019, nhưng giảm 3,8% về lượng và giảm 15,7% về trị giá so với tháng 6/2018. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2019, xuất khẩu cà phê đạt 928 nghìn tấn, trị giá 1,58 tỷ USD giảm 10,6% về lượng và giảm 21,1% về trị giá so với 6 tháng đầu năm 2018. 

Giá xuất bình quân mặt hàng cà phê trong tháng 6/2019 đạt mức 1.667 USD/tấn, tăng 2,3% so với tháng 5/2019, nhưng giảm 12,5% so với tháng 6/2018. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2019, giá xuất khẩu bình quân mặt hàng cà phê đạt mức 1.703 USD/tấn, giảm 11,7% so với cùng kỳ năm 2018.

Theo số liệu thống kê từ Cơ quan Hải quan Nhật Bản, nhập khẩu cà phê của nước này tháng 5/2019 đạt 39,7 nghìn tấn, trị giá 12,32 tỷ Yên (tương đương 114,5 triệu USD), tăng 0,3% về lượng, nhưng giảm 5,3% về trị giá so với tháng 5/2018. Tính chung 5 tháng đầu năm 2019, nhập khẩu cà phê của Nhật Bản đạt 198,8 nghìn tấn, trị giá 61,78 tỷ Yên (tương đương 574,1 triệu USD), tăng 14,7% về lượng và tăng 6,8% về trị giá so với 5 tháng đầu năm 2018.

Tùng Anh (Trí Thức Trẻ)

Trong nửa đầu năm 2019, nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục kéo dài chuỗi ngày giảm giá do thị trường thế giới cung vượt cầu.

Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết: Xuất khẩu nông sản 6 tháng đầu năm nay đạt 19,8 tỉ USD tăng 2,2% so với cùng kỳ năm 2018. Trong đó, giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản chính chỉ đạt hơn 9 tỉ USD giảm 9,2%. Trong đó, xuất khẩu gạo đạt gần 3,4 triệu tấn, giảm nhẹ về lượng nhưng giá trị thu về chỉ có 1,46 tỉ USD, giảm đến 19% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân là giá gạo xuất khẩu bình quân giảm tới 15%, hiện chỉ còn khoảng 429 USD/ tấn. Thị trường thế giới trầm lắng đã làm giá lúa trong nước giảm ảnh hưởng lớn đến thu nhập của người nông dân trong vụ hè thu.

Bên cạnh đó, xuất khẩu cà phê đạt 1,6 tỉ USD, giảm gần 20% về giá trị do giá cà phê xuất khẩu chỉ đạt 1.710 USD/tấn, giảm 11,5% so với cùng kỳ năm 2018. Hầu hết thị trường xuất khẩu đều giảm, chỉ trừ Philippines tăng 26%. Giá cà phê trong nước hiện chỉ còn 32.000 - 33.200 đồng/kg. Giá cà phê thế giới và trong nước được dự báo sẽ tiếp tục giảm trong ngắn hạn do nguồn cung dồi dào.

Hạt tiêu là mặt hàng có giá xuất tiếp tục giảm mạnh tới gần 26% so với cùng kỳ năm 2018. Hiện giá hạt tiêu xuất khẩu bình quân chỉ còn 2.579 USD/tấn. Trong 6 tháng đầu năm 2019, xuất khẩu hạt tiêu đạt tới 182.000 tấn tương đương giá trị 464 triệu USD; tăng gần 40% về lượng nhưng giá trị chỉ tăng 2,6% so với cùng kỳ 2018.

Trong tháng qua, giá hạt tiêu trong nước tăng khoảng 2.000 đồng/kg, đạt mức 46.000 - 47.000 đồng. Tuy nhiên, giá tiêu sẽ khó tăng mạnh do nguồn cung toàn cầu tăng, tồn kho lớn trong khi Việt Nam và Sri Lanka đang vào vụ thu hoạch mới với dự báo sản lượng tăng.

Giá xuất khẩu hạt điều cũng giảm đến trên 21% so với cùng kỳ năm 2018, hiện chỉ còn 7.759 USD/tấn. Trong 6 tháng đầu năm nay, xuất khẩu hạt điều đạt gần 200.000 tấn và trị giá 1,5 tỉ USD; tăng 13% về lượng nhưng giảm 11% về giá trị. Sản lượng điều nguyên liệu trong nước không nhiều nhưng do doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu về chế biến nên giá điều trong nước hiện ở mức thấp. Hiện điều thô tại Bình Phước (địa phương có sản lượng và số doanh nghiệp ngành điều nhiều nhất cả nước) chỉ khoảng 34.000 đồng/kg, thấp hơn nhiều so với mức 46.000 - 47.000 đồng/kg hồi đầu năm nay.

Chí Nhân (Báo Thanh Niên)