MASCOPEX

Ngày giao dịch cuối cùng của tháng 8-2015 trên sàn cà phê London vừa chấm dứt. Giá thị trường nội địa và kỳ hạn quay về mức thấp nhất tính từ ngày 1-10-2014 - đầu niên vụ 2014-15. Xem ra thử thách còn lớn, cam go còn nhiều cho thị trường cà phê.

Giá cà phê rớt xuống sâu

Chỉ còn một tháng nữa niên vụ cà phê 2014-15 sẽ kết thúc mà thị trường cà phê chưa hết thử thách và cam go.

Thử thách lớn nhất là xuất khẩu cà phê Việt Nam thời gian qua vẫn hết sức khiêm nhường. Tổng cục Thống kê mới đây ước báo xuất khẩu cà phê Việt Nam trong tháng 8-2015 chỉ đạt 90.000 tấn, giảm 8% so với cùng kỳ năm ngoái. Như vậy, tổng lượng xuất khẩu của 11 tháng đầu niên vụ này chỉ đạt 1,17 triệu tấn, giảm 22% so với cùng kỳ.

Tuy vừa qua ngân hàng nhà nước mở rộng biên độ giao dịch tỷ giá liên ngân hàng giữa tiền đồng Việt Nam và đô la Mỹ lên +/-3%, đồng tiền Việt Nam rẻ hơn, giá cà phê trên thị trường nội địa cũng chưa vì thế mà tăng.

Trong tháng 8-2015, giá cà phê nguyên liệu tại các tỉnh Tây Nguyên đã có ít nhất hai lần chạm đáy 35 triệu đồng tấn sau khi vượt lên đỉnh 37,5 triệu đồng vào giữa tháng. Đến sáng hôm nay 29-8, ngày giao dịch cuối tháng Tám (ngày 31-8, sàn kỳ hạn London sẽ nghỉ lễ), thị trường nội địa quay mạnh về mức 35 triệu đồng/tấn, mất 0,5 triệu đồng/tấn so với ngày trước đó. Như vậy, ai còn trữ cà phê từ đầu mùa, còn lỗ ít nhất 5 triệu đồng/tấn.

Đến giáp hạt giá vẫn giảm, tại sao?

Trên sàn kỳ hạn cà phê robusta London, giá đóng cửa ngày giao dịch hôm qua 28-8 chốt tại 1.611 đô la Mỹ/tấn, chạm mức thấp nhất kể từ đầu niên vụ ngày 1-10-2014 đến nay. Nhìn lại tháng Tám, có lúc giá kỳ hạn đã tăng từ mức 1.645 đô la/tấn vào ngày giao dịch đầu tháng lên 1.740 đô la/tấn vào giữa tháng (xin xem biểu đồ bên dưới).

                         Biểu đồ 1: Diễn biến giá đóng cửa sàn kỳ hạn robusta Ice London (nguồn: Ice London)

Giá arabica trên sàn kỳ hạn Ice New York cũng không khá hơn, đóng cửa quay về mức thấp nhất tính từ đầu năm 2014 chốt tại 120,05 xu/cân Anh (cts/lb) tương đương với 2.464 đô la Mỹ/tấn.

Thị trường tin rằng đồng real Brazil (BRL) bị phá giá liên tục và đang nằm ở mức thấp nhất tính từ 12 năm nay (hiện nay 3,58 BRL ăn 1 đô la Mỹ), cùng với đồng bản tệ của các nước sản xuất cà phê lớn khác như đồng peso của Colombia, đồng rupiah của Indonesia và mới đây tiền đồng VND… giảm giá tạo sức ép bán ra từ lực lượng đầu cơ trên thị trường kỳ hạn “hàng giấy”, là nguyên nhân chính làm giá kỳ hạn giảm đẩy giá cà phê hàng thực tại thị trường nội địa giảm liên tục vì “thuốc chữa” chưa đủ liều.

Nhiều người nhận định rằng cú giảm mạnh hôm qua vào cuối phiên trên sàn kỳ hạn robusta xuất phát từ tin nền kinh tế Brazil, nước sản xuất cà phê hàng đầu thế giới, chính thức vào thời kỳ suy thoái. Tính từ đầu năm đến nay đồng BRLvốn đã bị phá giá 25% nay sức ép phá giá đồng bản tệ này còn chịu áp lực mạnh hơn.

Tồn kho các nước tiêu thụ tăng nhờ giá cà phê rẻ

Tồn kho cà phê tại Nhật Bản tính đến hết tháng 7-2015 tăng lên mức cao kỷ lục, đạt 195.570 tấn, hiệp hội Cà phê Nhật Bản cho biết trong báo cáo định kỳ mới nhất. Lượng cà phê nhập khẩu từ Brazil, Colombia và Trung Mỹ chiếm phần nhiều, riêng cà phê từ Colombia nhập khẩu vào đất Nhật trong tháng 7-2015 tăng 11,6% chiếm 23.603 tấn.

Tồn kho cà phê châu Âu tính đến cuối tháng 6-2015 đạt 691.514 tấn, tăng 26.500 tấn, tương đương 4% so với cùng kỳ năm 2014.

Tồn kho cà phê robusta đạt chuẩn tính đến ngày 17-8 đạt mức 203.680 tấn trong khi đó lượng tồn kho đạt chuẩn arabica còn 125.392 tấn.

                               Biểu đồ 2: Tồn kho cà phê tại Nhật bản (số liệu: AJCA –nguồn SocGen)

Châu Âu và Nhật Bản là hai khối nước tiêu thụ cà phê lớn. Riêng tại Nhật Bản, khách thường mua cà phê chất lượng cao. Trước đây, khi giá arabica mắc mỏ, khách hàng Nhật thường mua cà phê robusta chế biến ướt để thay thế cho arabica. Từ hai niên vụ này, do Brazil và Colombia xuất khẩu mạnh arabica, hàng cà phê robusta chất lượng cao của Việt Nam mất bớt sức hấp dẫn. Nếu như trước đây giá robusta loại 1 chế biến ướt có khi bán 500-600 đô la/tấn trên giá niêm yết sàn kỳ hạn London, thì nay giá chào chừng 400 đô la/tấn nhưng vẫn vẫn rất khó bán, một nhà cung ứng hàng chất lượng cao robusta cho biết.

Phải nói rằng nhờ giá cà phê trên các sàn kỳ hạn rẻ, các nước nhập khẩu tăng cường mua nhiều hơn, đặc biệt loại arabica. Trong khi các nước xuất khẩu khác có thể cạnh tranh bằng cách phá giá đồng bản tệ của họ, thì việc mở rộng biên độ giao dịch tỷ giá của nước ta chưa đủ sức để lấy lại thị phần đã mất.

Le lói chút hy vọng

Gần đây, một số dự báo cung-cầu cà phê từ ngân hàng Rabobank và Volcafe, hãng kinh doanh có trụ sở ở Thụy Sĩ cho rằng do sản lượng cà phê Brazil giảm, thế giới sẽ thiếu hụt cà phê.

Trong niên vụ 2015-16 sẽ bắt đầu từ 1-10-2015, Volcafe cho rằng thế giới sẽ thiếu chừng 3,5 triệu bao (60 kg x bao) còn Rabobank ước thiếu 1,9 triệu bao.

Đấy là yếu tố tích cực cho giá trong tuần có khi nhích lên nhẹ. Tuy nhiên, nếu như đồng BRL tiếp tục phá giá trong khi VND vẫn có thể bị “ghì” lại với mức hiện có, cơ hội xuất khẩu cà phê còn lại của vụ cũ và cả vụ mới chuẩn bị vào mùa xem ra còn quá nhiều cam go.

Từ nhiều năm nay, các ước báo dư thiếu hàng hóa nông sản trên thị trường thường bị  các yếu tố đầu cơ khuynh loát nên doanh nghiệp xuất khẩu và nông dân trồng cà phê cần nghiêm túc nhận định thị trường để tìm hướng dù có thể đầy gai góc. Tuy nhiên, hơn lúc nào hết, ngành cà phê đang cần bàn tay của Chính phủ tạo điều kiện tối đa cho kích cầu cà phê trên thị trường nội địa, tìm hướng xuất khẩu theo các hiệp định trả nợ, khai phá thị trường mới, bền vững… mới mong gỡ được lối bí cho hoạt động xuất khẩu cà phê nay mai.

Nguyễn Quang Bình (Thời báo kinh tế Sài Gòn online)

Sáng nay (28/8), giá cà phê nhân xô tại các tỉnh Tây nguyên đồng loạt tăng 500 đồng, lên ở mức 35.600 – 36.200 đồng/kg.

Thị trường London:

-Phiên ngày 26/8: Trên sàn kỳ hạn ICE Europe, giá cà phê Robusta điều chỉnh nhẹ. Kỳ hạn giao ngay tháng 9 giảm thêm 1 USD, tương đương giảm 0,06 %, xuống 1.581 USD/tấn, kỳ hạn giao tháng 11 không đổi, vẫn ở mức 1.615 USD/tấn và kỳ hạn giao tháng 1/2016 giảm thêm 4 USD, tương đương giảm 0,24 %, còn 1.629 USD/tấn, các mức giảm rất nhẹ. Khối lượng giao dịch trên mức trung bình.

-Phiên ngày 27/8: Giá cà phê Robusta trở lại xu hướng tăng. Kỳ hạn giao ngay tháng 9 tăng 26 USD, tương đương tăng 1,64 %, lên 1.607 USD/tấn, kỳ hạn giao tháng 11 cũng tăng 26 USD, tương đương tăng 1,61 %, lên 1.641 USD/tấn, và kỳ hạn giao tháng 1/2016 tăng 28 USD, tương đương tăng 1,72 %, lên 1.657 USD/tấn, các mức tăng rất đáng kể. Khối lượng giao dịch duy trì trên mức trung bình.

Thị trường New York:                              

-Phiên ngày 26/8: Trên sàn kỳ hạn ICE US, giá cà phê Arabica đảo chiều tăng. Kỳ hạn giao ngay tháng 9 tăng 1,65 cent, tức tăng 1,41 %, lên 118,7 cent/lb, kỳ hạn giao tháng 12 cũng tăng 1,65 cent, tức tăng 1,37 %, lên 122,2 cent/lb và kỳ hạn giao tháng 3/2016 tăng 1,55 cent, tức tăng 1,25 %, lên 125,6 cent/lb, các mức tăng đáng kể. Khối lượng giao dịch trên mức trung bình.

-Phiên ngày 27/8: Giá cà phê Arabica tiếp nối đà tăng. Kỳ hạn giao ngay tháng 9 tăng thêm 2,35 cent, tức tăng 1,98 %, lên 121,05 cent/lb, kỳ hạn giao tháng 12 cũng tăng thêm 2,35 cent, tức tăng 1,92 %, lên 124,55 cent/lb và kỳ hạn giao tháng 3/2016 tăng thêm 2,4 cent, tức tăng 1,91 %, lên 128 cent/lb, các mức tăng cũng rất đáng kể. Khối lượng giao dịch ở mức trung bình.

Sự quyết liệt của Ngân hàng trung ương Trung Quốc đã giúp thị trường chứng khoán Thượng Hải hồi phục đáng kể, kéo theo màu xanh trở lại trên hầu hết thị trường tài chính thế giới. Đồng Reais tăng nhẹ trở lại trong rổ tiền tệ cũng khiến người Brasil không mạnh tay bán cà phê vào lúc này.

Giá cà phê kỳ hạn thế giới lấy lại màu xanh còn do có thông tin tích cực hỗ trợ.

                                             Biểu đồ giá cà phê Robusta London T11 hai ngày 26 + 27/08/2015

Đáng chu ý là báo cáo của Volcafe, công ty thương mại quốc tế thành viên của Tập đoàn ED & F Man, Thụy Sỹ, ước thu hoạch vụ mùa Brasil năm nay chỉ khoảng 48,3 triệu bao, giảm 3,6 triệu bao so với ước tính của chính Volcafe hồi đầu tháng Năm, trong đó bao gồm 32,6 triệu bao cà phê Arabica và 15,7 triệu bao cà phê Conilon Robusta.

Con số ước báo lần này của Volcafe xấp xỉ dự báo 47,8 triệu bao của Neumann Kaffee Gruppe đã đưa ra trong tháng Sáu, trong khi phần lớn các tổ chức và thương nhân quốc tế đều dự báo vụ mùa mới Brasil trên 50 triệu bao.

Tuy vậy, thị trường bắt đầu tin rằng thu hoạch vụ mùa mới của Brasil sẽ xoay quanh con số 48 triệu bao và do đó sẽ thiếu hụt khoảng 4 triệu bao cho nhu cầu tiêu thụ nội địa lẫn nhu cầu xuất khẩu của quốc gia trồng cà phê lớn nhất toàn cầu.

Bộ Nông nghiệp & PTNT Việt Nam cũng vừa đưa ra báo cáo xuất khẩu cà phê tháng Tám ước đạt 87 ngàn tấn, tương đương 1,45 triệu bao, giảm 18,8% so với tháng trước và giảm 11% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lũy kế xuất khẩu cà phê 8 tháng đầu năm 2015 ước đạt 874 nghìn tấn, giảm mạnh tới 32,7 % so với cùng kỳ năm 2014.

Con số xuất khẩu tháng này tuy thấp hơn dự kiến trước đó của giới thương nhân quốc tế tại Việt Nam rằng xuất khẩu tháng Tám sẽ trong khoảng 1,67 – 2 triệu bao nhưng cho thấy sự kháng giá tiếp tục của nông dân và thương nhân tại thị trường nội địa khi họ dự kiến sẽ có một cơn lũ bán cà phê trong những tháng cuối vụ.

Sáng nay (27/8) Giá cà phê nhân xô tại các tỉnh Tây nguyên đồng loạt tăng 500 đồng, lên ở mức 35.600 – 36.200 đồng/kg.

Anh Văn (giacaphe.com)

7 tháng đầu năm, xuất khẩu cà phê chỉ đạt 788.000 tấn với kim ngạch 1,7 tỷ USD, giảm 30,5% về lượng và giảm 27% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước.

Theo Hiệp hội Cà phê ca cao Việt Nam, nguyên nhân khiến lượng hàng xuất khẩu giảm mạnh là do thời tiết thay đổi, hạn hán khiến nhiều vùng cà phê không đủ nước tưới, bị mất trắng. Cùng với đó, số lượng cà phê già ngày một tăng, năng suất thấp dẫn đến cả niên vụ 2014 – 2015 giảm tới 20%.

Hiện, lượng hàng tồn kho trong DN và dân còn khoảng 300.000 tấn.

Hiệp hội Cà phê Ca cao dự báo, niên vụ 2015 – 2016, sản lượng cà phê sẽ tiếp tục sụt giảm do các tỉnh Tây Nguyên vẫn phải đối mặt với hạn hán, nguồn nước bị thiếu nghiêm trọng, một vài nơi có mưa nhưng lượng mưa thấp. Bên cạnh đó, thời tiết rét bất thường, cây cà phê bị nhiễm “cúm” khi ra hoa, rụng lá hàng loạt.

(Nguồn: Báo Đại Đoàn Kết)

Gần 95% sản lượng cà phê Việt Nam hiện nay xuất khẩu thô, không thương hiệu.

Mới đây, sản phẩm cà phê chè (Arabica) có xuất xứ Cầu Đất, Đà Lạt đã chính thức trở thành một trong bảy loại cà phê Arabica được hãng cà phê nổi tiếng Starbucks (Mỹ)chọn giao dịch, mua bán trên toàn thế giới. Stabucks cho biết họ sẽ bắt đầu bán cà phê Arabica có xuất xứ Việt Nam tại hơn 21.500 cửa hàng ở 56 quốc gia trên toàn thế giới trong thời gian tới.

Thương hiệu bị đánh cắp

Ông Nguyễn Quang Bình, chuyên gia ngành cà phê (Giám đốc Công ty TNHH Cà phê Chánh Tinh Anh), cho biết để được lựa chọn trở thành một trong những sản phẩm tại Starbucks, cà phê phải bảo đảm vị, mùi và tiêu chuẩn an toàn khá khắt khe. Trước đây, Starbucks chỉ chọn sáu quốc gia làm nhà cung cấp cà phê Arabica cho chuỗi cửa hàng của mình gồm Indonesia, Kenya, Rwanda, Brazil, Colombia và Guatemala.

Ông Bình cho rằng bao nhiêu năm nay cà phê Việt chỉ xuất thô gần 95%, thị phần xuất khẩu nằm trong tay các tập đoàn đa quốc gia. Họ thu mua hết nguyên liệu tận vườn nông dân. Nghịch lý là họ gom cà phê xuất khẩu tại cảng Việt Nam chở về các kho của họ ở nước ngoài, sàng lọc lựa chọn đóng bao lại và nguồn gốc cà phê Việt Nam không còn. Thay vào đó là nguồn gốc Indonesia, Colombia… những nước có lượng cà phê xuất khẩu rất thấp.

Ông Trần Thanh Hải, Công ty CP Sở Giao dịch cà phê và hàng hóa Buôn Ma Thuột, kể câu chuyện ông đi sang Nam Phi, được các nhà nhập khẩu cho biết ở các nước châu Phi họ uống cà phê Việt Nam song xuất xứ trên bao bì sản phẩm đều ghi cà phê từ các nước Indonesia, Kenya, Guatemala.

“Thương hiệu cà phê Việt Nam đã bị các doanh nghiệp FDI “đánh cắp” trắng trợn. Họ cạnh tranh với doanh nghiệp trong nước, mua cà phê ở tận từng xã. Với nguồn lực tài chính lớn, họ mua giá cao hơn, gom được hàng nhiều hơn. Xuất khẩu tại Việt Nam nhưng đến kho, nguồn gốc bị thay đổi thành cà phê nước khác. Thực trạng này kéo dài nhiều năm khiến thương hiệu cà phê sản xuất tại Việt Nam không có tiếng trên thế giới. Starbucks mua cà phê Việt Nam vì họ sang Việt Nam làm ăn, được tới tận vườn trồng cà phê, chọn lựa, thưởng thức mới biết vị ngon của hạt cà phê Việt” - ông Hải bày tỏ.

Cần có nguyên liệu “sạch”

Ý kiến các chuyên gia ngành cà phê đều cho rằng Việt Nam chỉ chú trọng về lượng, coi thường việc tăng giá trị khiến giá bán thường thấp hơn cà phê các nước khác. Trong khi đó, giá trị một đơn vị cà phê qua chế biến cao hơn cà phê nhân gấp ba lần. Tuy nhiên, ông Nguyễn Quang Bình cũng chỉ ra: “Nói thì dễ, ai cũng biết giá trị gia tăng cao nếu chế biến sâu nhưng liệu doanh nghiệp Việt Nam có đủ sức, đủ công nghệ, đủ khả năng cạnh tranh với các thương hiệu cà phê rang xay, hòa tan đã có lịch sử phát triển cả trăm năm như Nestlé, Starbucks… không?”.

Theo ông Bình, thế mạnh của cà phê Việt Nam bao nhiêu năm nay vốn là nhà cung ứng nguyên liệu cho các nhà rang xay thế giới. Vốn, công nghệ, hệ thống phân phối toàn cầu DN Việt đi sau các ông lớn trên thế giới mấy chục năm. Quan trọng nhất là thị trường. Sự cạnh tranh không chỉ ở chất lượng mà còn là thương hiệu toàn cầu. Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Nam chỉ cần làm tốt chất lượng cà phê, cụ thể thu mua cà phê chín, không để hàng lẫn dị vật cát, đá… Khi đó doanh nghiệp nhập khẩu sẽ mua giá cao hơn, thương hiệu cà phê Việt Nam dần được nhiều nước biết tới. Như cà phê ở Nông trường Thắng Lợi (Đắk Lắk) có giá bán luôn cao nhờ uy tín, chất lượng.

Ông Đỗ Hà Nam, Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Intimex, đồng thời là Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (Vicofa), thừa nhận doanh nghiệp ông không đầu tư theo hướng rang xay vì sẽ cạnh tranh với những tập đoàn quá lớn trên thế giới mà doanh nghiệp cố gắng làm thật tốt những gì thuộc về thế mạnh và điều kiện của mình để tích lũy vốn, kinh nghiệm, chờ cơ hội tốt mới mở rộng thị trường.

Phát triển cà phê theo khẩu vị châu Á

Trong đề án quy hoạch ngành cà phê, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2020, lượng cà phê chế biến sâu (rang xay, hòa tan) chiếm 30% sản lượng cà phê Việt Nam. Nhưng có thể nói 10-15 năm nay ngành cà phê đã thất bại, không phát triển được chế biến sâu, hiện chỉ chiếm khoảng 7% - 8% sản lượng cà phê cả nước.

Nguyên nhân không chỉ vì chất lượng mà thị trường là yếu tố quan trọng nhất. Các DN rang xay, hòa tan của Việt Nam như Vinacafe, Trung Nguyên… mấy năm nay cũng chỉ phát triển ở thị trường nội địa, Trung Quốc, Mỹ (ở những bang có người Việt sinh sống). Gu uống cà phê cũng là yếu tố ảnh hưởng đến cạnh tranh. Vì vậy, Việt Nam mạnh về cà phê Robusta, sản phẩm cà phê hợp gu người châu Á thì nên phát triển thị trường ở các nước trong khu vực này. Thị trường Trung Quốc vẫn còn rất rộng để doanh nghiệp Việt khai thác. Ông Nguyễn Nam Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội  Cà phê Ca cao Việt Nam (Vicofa)

Xuất khẩu cà phê giảm mạnh

Theo Bộ NN&PTNT, khối lượng xuất khẩu cà phê bảy tháng đầu năm 2015 đạt 792.000 tấn với giá trị hơn 1,6 tỉ USD, giảm 34% về khối lượng và giảm 34% về giá trị so với cùng kỳ năm 2014. Giá trị xuất khẩu cà phê trong sáu tháng đầu năm 2015 ở 10 thị trường chính của Việt Nam đều giảm so với cùng kỳ.

Quang Huy (Báo Pháp luật TP. HCM)