MASCOPEX

Hôm nay (15/11), giá cà phê tại thị trường Việt Nam và thế giới đều tăng mạnh. Giá cà phê Robusta trên sàn London kỳ hạn 11/16 tăng mạnh 55 USD/tấn, hay +2,64% lên mức 2.138 USD/tấn, các kỳ hạn khác cũng tăng mạnh 59 - 72 USD/tấn. Giá cà phê arabica trên sàn New York kỳ hạn 12/16 tăng mạnh 2,35 cent/lb hay +1,47% lên mức 161,80 cent/lb, các kỳ hạn khác cũng tăng mạnh 2,35 - 2,45 cent/lb. Sáng nay, giá cà phê nhân xô tại Tây Nguyên tăng mạnh 1,4 triệu đồng/tấn, lên mức 43,3 - 43,7 triệu đồng/ tấn.

Dữ liệu của ngành điều cho thấy nhu cầu tiêu thụ đã tăng trưởng 53% kể từ năm 2010, nhanh hơn bất kỳ loại hạt nào khác. Giờ đây, hạn hán nghiêm trọng nhất trong vòng một thế kỷ qua đã khiến Việt Nam, nước xuất khẩu điều lớn nhất thế giới, đối mặt với sản lượng thấp.

Lượng mưa thấp tại đồng bằng sông Cửu Long và nhiều vùng khác trên cả nước đã làm giảm sản lượng của nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu chính của Việt Nam như gạo, tiêu đen, cà phê và thủy sản. Sản lượng điều thu hoạch trong mùa vụ năm nay đã giảm 11%, đẩy giá thu mua trong nước tăng 1/3, lên mức cao nhất từ trước đến nay.

"Không có năm nào như năm nay", ông Nguyễn Đức Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam, nói với Bloomberg. Ông cho biết thêm rằng giá có thể vẫn sẽ ở mức cao cho tới kỳ thu hoạch đầu năm tới.

Hạt điều đã vượt qua quả óc chó và hạt dẻ cười (quả Hồ trăn - pistachios) trong những năm gần đây để xếp thứ nhì sau quả hạnh nhân trong nhóm hạt cây (tree nuts), theo dữ liệu của Hội đồng hạt và trái cây khô quốc tế (INC). Hiện thị trường các loại hạt cây có trị giá 30 tỷ USD, riêng hạt điều là 5,2 tỷ USD.

Theo dữ liệu thu thập được, mức tiêu thụ hạt điều toàn cầu trong năm 2014 đạt kỷ lục 716.682 tấn, tăng mạnh so với mức 469.241 tấn trong năm 2010, INC cho biết.

Nhu cầu tiêu thụ loại hạt này tăng mạnh trên toàn cầu đã châm ngòi cho kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh 70%trong hơn một thập kỷ qua, lên mức 503.713 tấn. Trong đó Mỹ chiếm một phần tư thị trường nhập khẩu. Ấn Độ chiếm một phần ba lượng tiêu thụ toàn cầu, đồng thời là nước xuất khẩu lớn thứ hai thế giới.

Nhu cầu hạt điều đã tăng 53% kể từ năm 2010, với một nửa được tiêu thụ tại Ấn Độ và Mỹ. Nguồn: Bloomberg/INC

Cây điều thường được trồng thương mại ở vùng có lượng mưa nhiều và khí hậu ấm áp như miền Nam Việt Nam. Tuy nhiên, đợt khô hạn bất thường trong năm qua đã gây ra thiệt hại trong ngành nông nghiệp, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Chính phủ năm nay.

Tại Bình Phước, tỉnh chiếm hơn nửa sản lượng thu hoạch điều của Việt Nam, ông Hoàng Thùy Dương (45 tuổi) cho biết ông chỉ thu hoạch được 8 tấn điều trong năm nay, thấp hơn so với mức trung bình là 11 tấn. Hạn hán "đã khiến cây điều bị còi cọc, khiến các chồi non bị giảm khả năng ra hoa, đậu trái", ông Dương - người nông dân có hơn 20 năm trồng 4 ha điều - cho biết.

Giá điều thô trong nước đã tăng lên 52.000 đồng một kg, mức cao kỷ lục, từ mức 38.000 đồng hồi đầu năm, theo số liệu của Hiệp hội Điều (Vinacas).

Bóc trần hạt điều

Tuy vậy, ngành điều Việt Nam không hoàn toàn phụ thuộc vào sản lượng trong nước. Khoảng 2/3 nguồn cung đầu vào của ngành là đến từ các nơi khác. Tây Phi chiếm khoảng 46% sản lượng điều thô thế giới năm 2015, và phần lớn điều trồng nơi đây được chế biến tại Ấn Độ, Việt Nam và Brazil.

Phần lớn nguồn cung điều chế biến của Việt Nam đến từ điều thô châu Phi. Nguồn: Bloomberg/INC

Việc chế biến cần nhiều lao động. Mỗi khu thu hoạch vỏ hạt điều được làm mềm bằng hơi nước sau đó được bóc ra bằng tay. Các hạt được sấy khô, bóc vỏ và được phân loại theo kích cỡ và chất lượng. Công nhân thường phải thoa dầu vào tay để tránh tiếp xúc với chất độc trong trái điều, vốn có độ độc tương đương trong lá thường xuân.

Vì vậy, ngay cả khi sản lượng trong nước giảm, kim ngạch xuất khẩu điều của Việt Nam vẫn có thể gia tăng mạnh, một phần do sản lượng tại Bờ Biển Ngà đang gia tăng. Việt Nam có thể nhập khẩu khoảng 800.000 tấnđiều thô chưa bóc vỏ trong năm nay, gấp đôi so với sản lượng trong nước, theo ông Thanh. Việt Nam chiếm 15% sản lượng điều toàn cầu và chiếm 58% thị phần xuất khẩu trong năm 2014.

Xuất khẩu gia tăng

Hiệp hội Điều Việt Nam ước tính kim ngạch xuất khẩu năm nay sẽ đạt 300.000 tấn điều hạt chế biến, tăng từ 286.000 tấn năm ngoái, trong đó xuất khẩu sang Mỹ chiếm 34%. Trong 10 tháng đầu năm, hạt điều góp 2,33 tỷ USD vào tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, cả sản lượng lẫn giá trị xuất khẩu đều tăng, theo Tổng cục Thống kê. Giá trị xuất khẩu cả năm nay có thể đạt mức kỷ lục 2,7 tỷ USD, vượt qua mức kỷ lục của năm ngoái là 2,4 tỷ USD.

Trong khi sản lượng từ châu Phí có thể bù đắp cho một vụ mùa thất thu của Việt Nam, thì việc nhu cầu gia tăng vẫn đang tác động đến thị trường điều chế biến. Giá điều xuất khẩu đã tăng 22% lên 7.809 USD một tấn trong tháng Tám, ông Thanh cho biết, theo số liệu của Bộ Công nghiệp Việt Nam. Còn giá mỗi tấn điều xuất khẩu theo điều kiện FOB tại TPHCM vào ngày 30/10 đạt 9.000 USD.

"Chúng tôi kỳ vọng nhu cầu toàn cầu tăng trưởng một con số trong năm nay, trái ngược với nguồn cung được cho là ổn định hoặc có thể thấp hơn so với năm ngoái", Amit Khirbat, Phó Chủ tịch cao cấp tại Olam International, một công ty kinh doanh điều Việt Nam, nói. "Giá cao trong năm nay có thể ảnh hưởng đến nhu cầu tổng thể trong năm tới".

An Phong (Bloomberg/ NCĐT)

Thủ hiến Scotland, bà Nicola Sturgeon, ngày 16-10 tuyên bố Scotland (thuộc Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland) sẽ tiến hành cuộc trưng cầu dân ý về việc tách khỏi Anh vào năm 2020 nếu Anh ra khỏi Liên minh châu Âu (EU).

Bà Sturgeon nêu rõ quan điểm Scotland là một đối tác bình đẳng trong Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và Scotland muốn ở lại thị trường chung EU.

Bà Sturgeon đã đưa ra 4 điểm chính để thúc đẩy hoạt động kinh doanh và xuất khẩu của Scotland với EU như thành lập ban điều hành thương mại mới để thu hút kinh nghiệm kinh doanh, xây dựng dự án đặc phái viên thương mại để tuyển dụng những nhà lãnh đạo kinh doanh xuất chúng của Scotland, thành lập tổ hợp thương mại và sáng tạo tại Berlin (Đức) và tăng gấp đôi số lượng nhân viên phát triển của Scotland trên khắp châu Âu.

Ngoài ra, Scotland còn tuyên bố miễn học phí đại học cho các sinh viên đến từ EU học tại Scotland từ năm 2017.

Bà Sturgeon nhấn mạnh để bảo vệ nền kinh tế khỏi những biến động sau Brexit (Anh rời EU), Scotland cần áp dụng cơ chế thương mại mới, mở rộng các kênh phát triển doanh nghiệp, tìm kiếm thị trường mới và đẩy mạnh xuất khẩu. Bà Sturgeon cho rằng cần tạo điều kiện để người dân Scotland có nhiều cơ hội làm việc tại các nước châu Âu khác bởi đây là cách hiệu quả để thúc đẩy kinh tế.

Trong cuộc trưng cầu dân ý vào tháng 6-2016, hơn 60% người dân Scotland đã bỏ phiếu ở lại EU. Do đó, ngay sau cuộc cầu dân ý ở Anh với phần thắng nghiêng về phe Brexit, bà Sturgeon đã nhiều lần tuyên bố Scotland không muốn rời khỏi và quyết tâm ở lại EU. Bà Sturgeon kêu gọi người dân ủng hộ một đất nước Scotland độc lập, theo đuổi mô hình giống các nước châu Âu nhỏ hơn như Na Uy và tự kiểm soát về cả chính trị và kinh tế.

Cách đây 2 năm, Scotland từng tiến hành trưng cầu ý dân về độc lập nhưng đa số cử tri không ủng hộ.

Phúc Minh (TBKTSG Online)

Góp nhặt chia sẻ của một số doanh nhân người nước ngoài về cách làm việc của người Việt.

Nói trước khi làm

Giám đốc một công ty kiểm toán, tư vấn tài chính đa quốc gia kể chuyện hồi ông mới sang Việt Nam làm việc, cấp dưới của ông đề nghị ông phê duyệt việc tổ chức lễ khởi động dự án mà công ty ông tư vấn cho một đối tác Việt Nam. Người đề nghị giải thích đây là theo văn hóa Việt Nam và cũng là để cộng đồng doanh nghiệp biết đến công ty. “Tôi đã vài lần giải thích cho cấp dưới hiểu việc này là không cần thiết”, ông nói.

Ông chia sẻ suy nghĩ: “Tôi thấy người Việt có văn hóa ăn mừng, chào mừng. Mới có kế hoạch thôi là đã tổ chức tiệc, lễ ký kết, mời báo chí... Khi công việc còn chưa thành công cũng đã vội vàng ăn mừng. Tôi nghĩ những thông tin ký kết hợp đồng này, tư vấn dự án kia không có giá trị nhiều vì chẳng ai quan tâm cả. Hãy cứ lẳng lặng bắt đầu công việc. Việc ăn mừng ngay từ đầu sẽ khiến người ta không có nhiều động lực để làm, và khi dự án thất bại thì lại phải ỉm đi và như thế quả là xấu hổ. Hãy để khi thành công rồi thì ăn mừng. Kể cả đã thành công mà không làm chuyện ồn ào ra công chúng thì công chúng cũng sẽ tự biết. Chỉ trừ những dự án nhà nước có ảnh hưởng đến lợi ích cộng đồng thì nên thông tin rộng rãi cho công chúng biết”.

Sợ người lớn tuổi

Tại một hội thảo gần đây về kỹ năng lãnh đạo, một giáo sư người Mỹ từng huấn luyện cho một số công ty tại TPHCM, cho biết điều ông rút ra sau khi làm việc với các doanh nghiệp Việt Nam là đa số người Việt có nhiều ưu điểm, nhưng hầu hết nhân viên lại không dám phản biện sếp, nhất là đối với sếp lớn tuổi hơn.

Ông cho biết tại một công ty hàng tiêu dùng mà ông tham gia đào tạo đội ngũ quản lý trong ba tuần, các nhân viên ít tuổi hơn không dám phản biện, bổ sung ý kiến của sếp họ. “Khi trao đổi riêng với các nhân viên, tôi thật bất ngờ khi họ nói họ biết quan điểm của sếp là chưa đầy đủ nhưng vì đó là sếp nên họ sẽ làm theo. Họ nói văn hóa Việt Nam là sống lâu lên lão làng, ai lớn tuổi và làm việc lâu năm trong công ty thì được nhân viên nể sợ. Người đó mà làm sếp thì lại càng ít người dám cãi lại, đại ý cãi lại sếp thì mình thiệt trước”, ông kể.

Vị giáo sư cho biết ông thấy lo ngại về nếp văn hóa này vì nó sẽ kéo công ty đi xuống. Ông nói: “Văn hóa tôn trọng người lớn tuổi có ở nhiều nơi ở châu Á như Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc chứ không chỉ riêng ở Việt Nam. Nhưng khi làm việc thì mọi ý kiến cần phải được đối xử bình đẳng. Nếu người sếp công ty không phát hiện ra hay không thay đổi điều này thì thật nguy hại”.

Thiếu chia sẻ

Nói về giới lãnh đạo doanh nghiệp, vị giáo sư nhận ra họ thường giữ bí mật của doanh nghiệp, dù vấn đề có khi không phải là vấn đề gì lớn. Họ giữ kín chuyện chỉ trong vài người biết với nhau và giấu nhẹm với số đông cấp dưới. Họ sợ nhân viên biết sẽ bàn tán làm lớn chuyện hoặc không còn trung thành nữa. Nói chung, họ không muốn nói về những khó khăn.

Nhưng trớ trêu thay công chúng thì luôn muốn biết. Ở đây sinh ra mâu thuẫn giữa hai bên: một bên muốn giấu và một bên muốn biết, và làm nảy sinh câu chuyện về cân bằng lợi ích.

“Khi làm sếp, anh chẳng thể chia sẻ hết mọi thứ và làm cho tất cả mọi người đều hài lòng. Nhưng điều mà người lãnh đạo có thể làm được tốt nhất chính là chia sẻ. Có thể khi đó nhân viên không bằng lòng nhưng ít nhất họ hiểu được anh”, vị chuyên gia nói. Nên nhớ, sự thành công của công ty được tạo ra nhờ văn hóa nhiều hơn là từ các chiến lược. Cách mà những người trong công ty đối xử tốt với nhau khi trời yên biển lặng sẽ là giá đỡ cho công ty vào những lúc khó khăn. Có những chuyện một mình người sếp không thể làm được mà cần có sự tương hỗ.

Chuyên gia này cho rằng nền văn hóa hợp tác là điều mà các lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam phải gây dựng cho công ty của mình ngay bây giờ. “Hãy hiểu người trước khi người hiểu ta. Mà để hiểu được người khác thì phải học cách lắng nghe và lặp lại ngôn ngữ của nhân viên thay vì chỉ chăm chăm đòi hỏi họ. Tin tôi đi, khi ta đầu tư vào con người thì kết quả là lâu bền nhất”, ông nói.

Xuề xòa, ném đá

Cũng cho nhận xét về người Việt, giám đốc một ngân hàng toàn cầu đưa ra ba từ: pride, colorful và future. Giải thích ba từ này, ông nói: “Tôi thấy người Việt hết sức tự hào về quốc gia và bản sắc của mình, niềm tự hào được thể hiện trong rất nhiều việc mà người Việt làm. Người Việt cũng rất nhiều màu sắc, điều này tôi rất thích vì tôi đến từ Mexico, một quốc gia cũng rất nhiều màu sắc. Nhiều màu sắc ở đây là cá tính riêng của con người mà người khác chỉ có thể cảm nhận được không phải bằng cái đầu mà bằng con tim, bằng các giác quan. Tôi cũng nhìn thấy một tương lai của người Việt. Cơ cấu dân số Việt Nam hiện là 40% ở độ tuổi 30; 36% ở độ tuổi 50, cho thấy dân số Việt Nam trẻ và vẫn còn trẻ trong vòng vài chục năm tới. Điều này cũng có nghĩa các bạn có một hiện tại năng động, một tương lai xán lạn”.

Tuy nhiên, bên cạnh những nhận xét tích cực, vị giám đốc người Mexico cho biết ông cùng một số người từng bàn luận với nhau về cái gọi là “ném đá”. Ông nói trong cuộc sống luôn có hai kiểu người: người dẫn đầu (leader) và người theo sau (follower). “Tôi luôn muốn nhân viên của mình là những con người tiên phong, tạo ra xu hướng, không bao giờ hài lòng với những thành quả đạt được. Cho nên chúng tôi rất cổ vũ tinh thần tiên phong nhắm tới những sự đột phá mà rất nhiều trong đó mọc lên từ con số 0. Dĩ nhiên điều đó là không dễ dàng. Nhưng ở Việt Nam, mọi người nói với tôi rằng làm người theo sau thì sẽ rất yên tâm, còn làm người đi đầu thì hay bị... ném đá”.

Ông nói tiếp: “Tâm lý đám đông nhiều lúc không mang lại giá trị gì mới. Theo tôi, ta không cần quan tâm những người ném đá, bởi nếu ta chọn hướng đúng thì họ sẽ quay sang bắt chước, còn nếu ta chọn hướng đi sai cũng không sao cả, ta sẽ điều chỉnh lại cho đúng. Cho nên, trong đầu ta nhất thiết phải biết rõ phương hướng sẽ đi đến đâu và nhất quán với điều đó thì ta sẽ vững dạ. Mà thực ra, có người ném đá cũng tốt, vì điều đó cho ta biết ta có gan thay đổi, có gan chèo thuyền đi”.

Một điểm nữa mà vị này muốn góp ý cho cách làm việc của người Việt đó là “người Việt hơi xuề xòa”, dẫn tới hệ quả là công việc chưa chuyên nghiệp. “Tuy nhiên, tôi đã thấy có những việc người Việt làm hết sức chuyên nghiệp nên rõ ràng là họ có thể. Cần phải làm cho sự chuyên nghiệp này được trải rộng chứ không nên cứ mãi chấp nhận một thứ hiệu suất... “được được””, ông nói. 

Hồng Phúc (TBKTSG Online)