MASCOPEX

Với mong muốn bá tánh sống an lành, hạnh phúc, tránh được những hậu quả xấu, Đức Phật dạy Phật tử nói riêng và bá tánh nói chung phải tránh được năm điều cấm (ngũ giới): không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối và không uống rượu.

Thoạt nghe thì có vẻ không quá khó khăn, nhưng để thực hiện được rốt ráo lời răn này của Phật thì đó là những thử thách ghê gớm, đặc biệt với những kẻ phàm phu như chúng ta. Với người Việt, giữ giới nào là khó nhất? Tôi cho rằng đó là lời nguyện không uống rượu.

Thật ra, bản thân rượu không có tội, mà ngược lại, rượu rất quan trọng và cần thiết trong đời sống hàng ngày từ xưa đến nay, nhất là với một quốc gia Á Đông như chúng ta. Rượu là phương tiện để câu chuyện thêm đậm đà, thú vị; là lễ vật dâng cúng tổ tiên, trời đất; là chất xúc tác không thể thiếu trong các cuộc vui, và rượu cũng là một phương thuốc quý. Đức Phật chỉ cấm những ai sử dụng rượu không đúng mục đích, gây khổ đau, oan trái, muộn phiền và mất an toàn cho bản thân, gia đình và xã hội. Thậm chí, rượu có thể khiến con người quay lại phạm vào bốn giới còn lại như câu chuyện thời Đức Phật còn tại thế: có người uống rượu say mà phạm gian với vợ người khác, rồi bắt gà của người ta làm thịt ăn, đến khi người ta hỏi thì chối không làm gì cả.

Tiếc thay, hiện giờ, uống rượu bia đối với nhiều người Việt như một lẽ sống, như là cách để thể hiện bản thân. Để rồi, Việt Nam đang được xem là “quốc gia say xỉn” với tỷ lệ người uống rượu bia cao nhất hành tinh: 77% tỷ lệ nam giới của Việt Nam sử dụng rượu bia so với mức trung bình của thế giới là 44%. Đáng lo hơn, tỷ lệ này có xu hướng tăng nhanh theo mỗi năm. Để rồi, tình trạng bạo hành gia đình, tai nạn giao thông, bệnh tật hiểm nghèo của nước ta vẫn luôn ở mức cao nhất của thế giới mà một trong những thủ phạm chính là bia rượu. Để rồi mỗi năm, chi phí cho việc “nhậu” của chúng ta là 3 tỉ đô la Mỹ, tương đương 0,7% GDP. Đây chắc chắn còn là nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp khiến người Việt có chiều cao trung bình thấp nhất thế giới.

Người ta viện đủ lý do để hợp lý hóa việc nhậu nhẹt.

Ra đường là thấy đầy quán nhậu mà quán nào cũng la liệt khách ngồi từ trong ra ngoài.

Trên các phương tiện truyền thông, người ta cổ xúy nhậu một cách công khai và mạnh mẽ vào các giờ vàng bằng những thông điệp quảng cáo rất kêu.

Trong xóm tôi có một đôi vợ chồng trẻ và một con nhỏ cùng bà ngoại của nó thuê một phòng trọ khá đẹp. Nhưng với bốn người ở, căn phòng tầm 15 mét vuông tương đối chật hẹp. Giá phòng ở đây là 1,5 triệu đồng/tháng, chỉ sau hai tháng thì gia đình đã phải quay trở lại phòng thuê cũ để bớt được 500.000 đồng/tháng.

Thật ra, thu nhập của họ không đến nỗi không thể kham thêm khoản tiền thuê nhà 500.000 đồng/tháng ấy, vấn đề là anh chồng tuần nào cũng đi nhậu bốn năm bận sau giờ làm việc. Tuy nhậu về, anh không quậy phá, chỉ lặng lẽ ngủ và hôm sau tiếp tục đi làm. Nhưng anh lại chấp nhận đưa gia đình quay lại nơi ở cũ chứ không thể bỏ thói quen “lai rai” mà chi phí cho các cuộc nhậu thừa sức bù phần chênh lệch tiền phòng.

Còn nhiều câu chuyện khác. Như nhiều đồng nghiệp của tôi có thể thiếu tiền mua sữa cho con, đến kỳ trả tiền thuê nhà phải chạy vạy mượn thêm nhưng cuối ngày, cuối tuần lại không thể không tụ tập tiệc tùng với bè bạn, chiến hữu. Hay như gia đình người anh họ của tôi có hai con nhỏ, vợ làm giáo viên, chồng làm quản lý cho một doanh nghiệp nhà nước. Anh chồng đi làm cách nhà 15 cây số bằng ô tô nhưng chỉ về nhà vào cuối tuần, vì các ngày trong tuần anh thường phải tiếp khách sau giờ làm việc, tiếp khách xong cũng đã say nên không đi xa được. Một thời gian sau, cô vợ bất mãn đến cơ quan nhờ sếp của chồng can thiệp thì từ đó, anh chồng siêng về nhà hơn.

Bia rượu, ẩm thực gắn với lịch sử phát triển của loài người và đã trở thành nghệ thuật, giá trị văn hóa của nhân loại. Thậm chí đây còn là ngành kinh tế chủ chốt của nhiều quốc gia. Ở các nước phương Tây, người ta có nhiều lễ hội bia rượu để quảng bá, kích thích tiêu dùng, thúc đẩy công nghiệp sản xuất bia rượu, phát triển kinh tế. Đãi rượu, trong nhiều tình huống, cũng là cách thuận tiện và gẫn gũi nhất để người ta nói chuyện, chia sẻ tâm giao hay kết nối những quan hệ làm ăn. Đó cũng là cách con người thưởng thức, nhấm nháp hương vị cuộc sống.

Nhưng với người Việt hiện nay, việc sử dụng bia rượu đã vượt ra khỏi ý nghĩa của nó, trở thành chất xúc tác cho những cuộc lên đồng tập thể, cho quá trình tha hóa, biến chất của con người, kìm hãm xã hội trong u mê, đảo điên, tăm tối. Thay đổi thói quen bia rượu, do đó, là liều thuốc tiên để người Việt trước hết cứu bản thân, gia đình và sau nữa, cứu xã hội ra khỏi cơn say triền miên.

Đặng Quỳnh Giang (TBKTSG Online)

Weak kidney

Rồi mãi Tony cũng chấp nhận cho phóng viên một đài truyền hình nọ phỏng vấn.

Phóng viên (PV): Xin chào anh Tổng biên tập. Xin anh Tổng cho biết vì sao gọi là Tony và vì sao có chữ "buổi sáng" ở đây ạ?

Tony: Tony là tên tiếng Anh của tôi. Còn "buổi sáng" là vì tôi muốn cạnh tranh với các tờ báo có chữ "morning" trên thế giới như Bangkok Morning hay New York Morning...

PV: Vậy thưa anh Tổng, mục đích xây dựng Tony Buổi Sáng (TBS) là gì? Tại sao anh không ra mặt và xây dựng thương hiệu cá nhân, để có thể nổi tiếng và đi diễn thuyết, xuất bản sách đế kiếm tiền và kiếm danh như tiến sĩ A, giáo sư B, nhà văn C, diễn viên E, đạo diễn F....?

Tony: Dạ thưa vì tôi khác. Tôi chỉ muốn chia sẻ cho vui. Lúc nào tôi ớn, hết muốn chia sẻ thì tôi sẽ đóng facebook, chuyển qua mở quán Tony Buổi Trưa, cạnh tranh với 1 số tiệm bán thức ăn nhanh. Tôi không phải là cây bút thương mại, bên Mỹ gọi là opinion leader, thường xây dựng 1 hình ảnh tuyệt vời lung linh tài giỏi và đạo đức vô cùng để dân chúng ngưỡng mộ, thật ra những điều họ nói hay viết đều có trong sách khác, họ tổng hợp lại chứ ít ai sáng tạo ra cái mới.

Rồi cô biết không, họ khéo léo lái đám đông theo hướng có lợi cho họ hay công ty họ đang làm, ví dụ chê bất động sản để giá rẻ rồi mua hay nói mọi người nên mua cái gì đó rồi bán...Tôi bán phân, không làm được chuyện này. Mặc dù chỉ là 1 tên thương lái, về ngoại hình, tôi hơn hẳn các người mẫu.

Về gương mặt, tôi không thua bất cứ diễn viên nào. Về khả năng viết lách, thì như cô thấy đấy, ở châu Á tôi chỉ sau Mạc Ngôn...về độ tuổi.

Phóng viên: Xin anh cho biết vì sao anh lúc nào cũng không khiêm tốn như vậy? Tôi nghĩ một số độc giả không có óc hài hước rất dị ứng và ghét kiểu người như anh...

Tony: Ai ghét, cô chỉ tui coi....

Phóng viên:...( Ú ơ, cứng họng, nghiệp vụ trong trường báo chí chưa dạy phải phản ứng thế nào với đối tượng khùng nhẹ này..)

Tony ( lầm bầm): Ai ghét, tui quánh bầm mắt

PV: Dạ. Câu hỏi cuối, nếu nói ngắn gọn 2-3 chữ về mình thì anh sẽ nói thế nào?

Tony: Giàu và đẹp

Cô phóng viên vừa nghe vừa hí hoáy ghi chép vào sổ. Thằng quay phim ngồi cười hả hả, nói sao mà 2 đứa em mê anh quá hà. Cười nhiều quá nên sau khi 2 đứa nó đứng lên đi về, thấy something còn đọng lại ở dưới ghế. Cái này ngoài bắc gọi là mót, ở trung gọi là té, trong nam gọi là són.

Kết luận: Tuổi trẻ bây giờ thận yếu.

Chuyện hạc chuyện hành

Tập 1: Quân cờ di động

Tốt nghiệp xong cấp 3, Toni cũng bon chen đi thi đại hạc. Thi vào một trường mà học sinh phải khảo sát được 1 bài hàm số, 1 bài tích phân tích đức, rồi tính số mol vừa đủ, rồi ô mê ga tê cộng phi thì mới đậu ( nhưng giờ hẻm biết tính mấy cái đó để làm gì). Nhưng ai muốn học để làm giám đốc thì thời đó, chẳng có sự chọn lựa nào khác.

Lúc đi thi, thầy cấp 3 dặn là nó hổng giống thi tốt nghiệp đâu nha, cho người ta coi bài thì người ta đậu, mình rớt ráng chịu. Khó mình thì khó người ta, dễ mình thì dễ người ta nên làm bài được chưa chắc đâu nha. Nghe lời thầy, đứa nào vào phòng thi lườm lườm, không ai nói chuyện với ai.

Làm thì 1 tay viết, 1 tay phải che chắn lại, đừng để đứa bên cạnh nó coi. Lần đầu tiên đi thi mà lạnh lùng bắt ớn. Thêm vụ “giám thị không được giải thích gì thêm” nữa chớ. Nghe hẻm có nhơn ven chi ráo trọi. Phòng thi thì toàn mượn của mấy trường phổ thông, mình thi ở trường cấp 3 Lê Quý Đôn còn đỡ, nghe nói có bạn phải thi bên tiểu học Vân Đồn gì đó cái ghế và cái bàn thiết kế cho các bé nhi đồng, có vài thí sinh cao trên 1m80 ngồi 3 buổi thi xong về phải ghé BV chấn thương chỉnh hình để chỉnh cột sống vì bị vẹo, không làm người mẫu được nên đã khóc như mưa vì cái tội đi thi đại hạc.

Hồi đó có cái thằng bên cạnh, dân Sài Gòn, tên nó y chang mình nên giám thị quánh số báo danh hướng đông tây nam bắc chi thì nó cũng ngồi cạnh. Nó cho mình cục kẹo chanh xanh lè rồi xin coi bài, mình nói ngu gì mậy, cho coi rồi mày đậu tao rớt sao.

Nó nói hổng sao, tao đi thi cho vui vì vài bữa nữa má tao bán nhà đi Mỹ định cư luôn rồi. Kẹo chanh thì mình có ăn rồi nên hỏi nó chứ nhà mày có vòi sen để tắm không, nếu có thì chút nữa cho tao về tắm 1 cái thì tao cho coi ( mình hồi nhỏ đến lúc đó chỉ thấy trong phim nên thích tắm thử cho biết). Nó nói được được nên mình tháo bàn tay trái đang che bài ra cho nó cọp py liền. Bởi cái tật ham tắm vòi sen nên thằng này cũng đậu điểm cũng ngang ngửa với mình, vô hạc được đâu 1 hạc kỳ thì đi Mỹ thiệt.

Chứ nó mà hạc luôn thì tới năm 2 thế nào Tony cũng tổ chức chặn đường quánh, lột áo quay phim tung lên mạng cho chừa tội dám lừa Tô Nì

(P/S: Xuống tone: bạn ơi, giờ mình mất liên lạc với bạn rồi, mình có qua Mỹ mấy lần, cũng có nhìn nhìn xung quanh nhưng hẻm thấy bạn. Nếu bạn có đọc bài này thì nhắn tin cho mình qua fb nha để nhận những món quà xinh xắn…)

Tập 2: Trời xanh qua kẽ lá

Vào hạc mới choáng. Choáng ngợp trước các hạc hồm ( tức học hàm) và hạc vị của các thầy cô, thấy ai cũng ra giáo trình có các ký hiệu PGS, GS, TS, PTS, ThS phía trước tên riêng, làm học trò ngưỡng mộ quá đỗi. Do yếu tố lịch sử khách quan, phần lớn được đào tạo ở Đông Âu và Liên Xô với cách phân loại hạc vị khác.

Về nước, một số thầy cô với tấm bằng phó tiến sĩ ( nghe nói học lâu hơn thạc sĩ nhưng chưa tới mức của tiến sĩ), nghe nói bỗng dưng ngủ 1 đêm thức dậy trở thành tiến sĩ với chương trình hợp pháp hóa tiến sĩ theo nhu cầu đổi mới, vì liên kết với Anh, Pháp, Úc, Mỹ,... phó tiến sĩ không có cấp tương đương để trao đổi hạc thuật, nên nước ta không còn phó tiến sĩ nữa.

Các bác tiến sĩ cũ vội vã đi in lại name card mới tên gọi "tiến sĩ khoa học-TSKH", quyết không đồng sàng dị mộng. Nhiều thầy cô tranh thủ học thêm ngoại ngữ nên nắm bắt và đọc được các giáo trình bằng tiếng Anh, trở thành các cây đa cây đề, được nhiều sinh viên tôn trọng và yêu mến. Một số giảng viên khác đuối quá nên thôi phân công gì giảng đấy, nhiều lúc cũng không rành lắm vấn đề họ giảng nên nếu bị sinh viên chất vấn ngược sẽ dùng quyền lực "cả vú lấp miệng em" mà trả lời, khiến sinh viên hết sức sợ hãi.

Lên trường nghe thông báo nghỉ học do bữa đó cô bịnh là đứa nào đứa nấy mừng hết lớn, liền tổ chức đi câu cá hay coi… cò ở vườn cò. Dù giáo trình khá tiên tiến nhưng phương pháp dạy và học vẫn thụ động, sinh viên vào ngồi chờ thầy đến, nói gì nghe đấy, đọc gì chép đấy. Các thầy cô trở thành các phát thanh viên với những giọng đọc truyền cảm và các sinh viên là các tay chép chuyên nghiệp sau 4-5 năm.

Sinh viên hào hứng được 15 phút là gục ngã xuống bàn và ngáy vang như sấm. Giảng đường là các miên trường khổng lồ với những lời thỏ thẻ qua micro ru ngủ ngon giấc hàng ngàn sinh viên bao thế hệ... Rùi ngủ mãi cũng có ngày bạn đập dậy, dậy đi, tới ngày tốt nghiệp rồi. Chu cha mừng húm. Nói ủa tốt nghiệp rồi hả mậy. Vài đứa hạc giỏi thì bảo vệ luận ven, còn lại là thi tốt nghiệp.

Toni cũng nằm trong danh sách được bảo vệ vì hạc giỏi. Các luận văn cử nhân thường là các công trình sao chép công phu từ khoa này sang khoa khác, khóa này sang khóa khác, nên giờ thú thật không nhớ đề tài mình viết về cái gì nữa. Ngày ra trường, xúng xính áo quần tốt nghiệp, đứng cho ông thầy cầm cái dây nhợ đang treo lòng thòng trên mũ hất từ bên trái sang bên phải, thế là thành cử nhân.

Mình tức cười nhưng hổng dám vì ổng nói đây là không khí trang nghiêm, đứa nào cười thầy quánh chết. Sau khi xuống sân khấu, đứa nào đứa nấy cũng tranh chụp hình, đứng ẹo qua ẹo lại trước cổng trường thiệt là dễ thương, giống bên Tây. Chỉ thiếu bãi cỏ để nằm sõng xoài xuống. Hồi đó chưa có vụ liệng cái bằng hay cái mũ lên trời rồi ngước lên cho người khác chụp như bây giờ.

Ông cử bà cử –sản phẩm của dây chuyền thiết bị cũ mới không đồng bộ-vừa vui vẻ hỉ hả xong phải đối mặt với thách thức đầu tiên: tìm việc. Gia đình quen biết gửi gắm thì còn đỡ, còn đứa tứ cố vô thân như mình thì suốt ngày lên báo Tuổi Trẻ, Mua Bán…đọc coi có ai tuyển dụng thì lật đật mang hồ sơ đến.

Nhưng hồ sơ nộp cả chục cái mà hẻm có ai gọi, sau này mới biết là vì viết thư xin việc mà giống nhau như đúc vì thói quen sao chép. Phỏng vấn thì oh sorry I am so shy, nghẹn ngào nói không nên lời nên nhà tuyển dụng hổng biết ý nó sao. Cuối cùng, mình may mắn tìm được việc làm vì 1 đêm uống café bị thức trắng, bèn sáng tạo chèn 1 bông hồng ngay vào chỗ To whom it may concern - do mới học kỹ năng insert trong winword. Rồi viền quanh thư xin việc với Page Border nữa chớ, hình các em bé nắm tay cầm ly kem, in màu đỏ rực rỡ.

Nhà tuyển dụng vừa thấy là gọi điện thoại mời phỏng vấn ngay, chị nhân sự nói lúc nhận hồ sơ của em, cả công ty từ giám đốc đến lao công phấn khởi lắm vì nói thằng này biết chèn bông hồng và viền cái trang trong C.V nè, chắc là nhân tài đây. Thế mới biết, nhân tài là phải tỏa sáng đúng lúc. Nhưng vô được mấy bữa thì mới ôi thôi, cái gì nó cũng không biết.

Lại tinh tướng nói mình hạc chính quy giỏi giang, nói không nghe, cứ nghĩ cỏ ở đồi khác thì xanh hơn nên cứ nhấp nhỏm nhảy việc. Ông giám đốc biết nên đuổi việc luôn cho nhanh. Tony thất nghiệp hẻm biết làm gì nên hạc cao hạc, tức thạc sĩ, và chuẩn bị tiến tới hạc tiến sĩ …luôn cho đủ 25,000 tiến sĩ (chỉ tiêu của nước ta đến năm 2020, nên hạc tiến sĩ cũng dễ, đăng ký thi là đậu nếu tiếng Anh không quá tệ)

Tập cuối: Trả lại tên cho em

Lên cao học và nghiên cứu sinh, thấy 1/3 học viên là thất nghiệp không biết làm gì bèn đi học; 1/3 là sự o ép của gia đình, toàn ông cha bà mẹ nói tao hạc ít mày hạc được thì “tới luôn bác tài”, tao nuôi; 1/3 còn lại là muốn có bằng cấp để làm cái gì đó, cũng có người đam mê khoa học nhưng ít coi như con số ép xi lông, không đáng kể. Lớp chia 2-3 phe, để không trượt trong các kỳ thi, các phe tận dụng tối đa thế mạnh của mình. Ai có X dùng X, ai có Y dùng Y.., ai không có XY thì dùng Z.

Ông thầy hướng dẫn của mình suốt ngày thích hớt tóc ráy tai, nên nhóm mình 3 đứa phải thay phiên đưa ổng đi ráy tai ở chung cư gì ở đường Trần Quang Diệu, Q3. Đi riết rồi lúc mình đưa đề tài nói thầy ơi em làm đề tài này được không, ổng chửi quá trời. Đề tài của Toni định làm là “ Kinh doanh hớt tóc ráy tai trên địa bàn quận 3, thực trạng và giải pháp”.

Thì suốt ngày vô đó mà, có biết cái gì khác mô? Rồi cũng tìm ra được 1 đề tài để viết, kiểu cử nhân thì phân tích công ty A, thạc sĩ sẽ là phân tích tổng công ty B, tiến sĩ là phân tích ngành C.

Luận ven thạc sĩ của mình bị hội đồng mổ xẻ có tới 14 điểm yếu, chỉ có 3 điểm mạnh là font chữ to dễ đọc, bìa vàng gắn lò xo và học viên đẹp trai, trình bày lôi cuốn. Tất cả đều vinh quy, với các luận án, đề tài " cả hội đồng thống nhất quánh giá là có thể ứng dụng thực tế" trong ngăn thư viện cả trăm năm vẫn còn như mới.

Hôm gặp 1 chị kia, trước là cán bộ giữ thư viện và là hung thần của nhiều sinh viên, giờ bỗng dưng trở thành thạc sĩ y khoa. Chị tươi cười bảo, đề tài luận ven của chị là " Thống kê tình hình mắc bệnh ỉa chảy của dân cư vùng Đồng Tháp Mười từ năm 2000-2005, tầm nhìn 2020". Mình hỏi thế chị là thạc sĩ toán học thống kê à. Chị chặc lưỡi, thống kê là thống kê thế nào, thạc sĩ y khoa hẳn hoi nhá.

Các thầy trong trường trong viện cả, lên đây mượn sách quen chị hết. Mấy thầy thương chị ngần ấy năm lặn ngụp trong việc phân loại sắp xếp đống tri thức ngồn ngồn kia, lại sắp về hưu rồi, có hạc hòm hạc vị thì lương hưu cao 1 chút, nên KQ toàn là chín phẩy năm, chín phẩy năm và chín phầy năm....(dấu ấn SV 96).

Chị còn nói thêm, em biết chị Nga thu tiền trong phòng tài vụ hem, thạc sĩ tài chính rồi đó. Đề tài của chị ấy là “ Một số giải pháp phân biệt tiền giả tiền thật khi sinh viên đóng tiền hạc phí”, đề tài dày lắm mấy trăm trang, chị ấy những 30 năm ngồi đếm tiền cơ mà, kinh nghiệm cứ thế mà viết ra, tuôn trào dào dạt.

Em biết chú Tư bảo vệ hem, chú ấy vừa bảo vệ xong cử nhân với đề tài “ Phương pháp sắp xếp xe đạp và xe gắn máy gửi trong trường Đại hạc X theo mô hình hồi quy đa biến”, xếp loại ưu đấy nhé. Chị Bảy lao công thì đang hạc ven bằng 2, bên trường đại hạc tư thục thể dục thể thao Phạm Văn Mách Bảo, mới nâng cấp lên đại hạc đấy, các tỉnh nước ta hình như chỉ còn Đắc Nông là chưa có đại học em à.

Xong rồi chị Bảy sẽ liên thông qua thạc sĩ thể dục dụng cụ hay tiến sĩ wushu luôn, em mà thấy chị ấy cầm chổi quét, ối giời ơi đẹp lắm, Thúy Hiền mà thấy á, phải xách dép chạy theo gọi Mợ bảy ơi mợ Bảy….

Tin cuối : Theo PGS.TS Phạm Bích San, Phó Tổng thư ký Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam and Nguyễn Văn Tuấn, số lượng các bài báo công bố quốc tế ( có bình duyệt) trong 2012 ( gần 400 đại học và cao đẳng trên địa bàn cả nước) khoảng 1200 bài, thấp hơn của một ĐH của Thái Lan ( ĐH Chulalongkorn hay Mahidol). Thế nhưng số giáo sư, tiến sĩ của chúng ta lại nhiều nhất Đông Nam Á với hơn 9,000 giáo sư và 24,000 the socalled tiến sĩ. Good news: And 5 years later, it will be 24,001 vì có thêm tiến suỹ Dr Tony Tèo, Ha Vợt...

(CÒN TIẾP).....

Giá hạt điều khô tại khu vực Đông Nam bộ đang được nhiều thương lái mua vào với mức 53.000 - 55.000 đồng/kg, tăng hơn 10.000 - 20.000 đồng/kg so với các năm trước, và là mức giá cao nhất từ trước đến nay.

Giá hạt điều khô bắt đầu tăng mạnh từ đầu quý 2 năm nay, leo một mạch từ 37.000 đồng/kg lên 55.000 đồng/kgtrong vòng năm tháng.

Tuy nhiên, nhiều nông dân cho biết lại không được hưởng lợi, bởi phần lớn đã bán hạt điều tươi ngay sau khi thu hoạch và cây điều năm nay mất mùa, chỉ đạt năng suất khoảng 1-2 tấn/ha, bằng 60% mọi năm.

Bà Nguyễn Thị Kim Nga, chủ tịch Hội điều Bình Phước, cho biết nhu cầu hạt điều thế giới tăng mạnh vào gần dịp giáng sinh và tết đã kéo giá điều Việt Nam tăng theo.

Ngoài ra, hai quốc gia có lượng điều lớn là Ấn Độ và Bờ Biển Ngà đang hạn chế xuất khẩu, hầu hết các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu nhân điều Việt Nam đều có đơn hàng lớn, cầu vượt cung nên đẩy giá lên.

Tuy nhiên, bà Nga cũng khuyến cáo các doanh nghiệp không nên mua tạm trữ bởi giá điều hiện nay quá cao, có thể giảm mạnh trong thời gian tới.

Nguyễn Trí (Báo Tuổi Trẻ)

Thị trường cà phê cuối niên vụ 2015/16 đang để lại đà tốt về giá cả, tâm lý thị trường cho các nước xuất khẩu. Tuy nhiên, bức tranh chung cho cả niên vụ cà phê tới không phải toàn màu hồng.

Sự thông đồng giữa cung cầu và đầu cơ tài chính

Tin khô hạn, mất mùa đây đó, đặc biệt tại các vùng cà phê robusta Brazil đã giúp giá kỳ hạn cà phê robusta London tăng từ 1339 USD/tấn vào tháng 3-2016 lên 2028 USD/tấn cuối tháng 9-2016 khi còn ít ngày nữa là kết thúc vụ cũ.

Phải nói rằng tin khô hạn đã làm nóng sàn kỳ hạn robusta và sàn này đã phản ánh đúng như điều người ta tin. Nên các quỹ đầu cơ và giới kinh doanh mua khống một lượng hàng giấy khổng lồ, thực tế có thể trên 40.000 lôkhông chỉ sàn robusta mà bên sàn arabica cũng đang có từng ấy lô mua khống.

Cung-cầu là một chuyện, đi kèm hiện tượng mua khống trên sàn là quyết định không tăng lãi suất cơ bản đồng USD của Fed, tạo điều kiện giá trị USD rẻ trên thị trường hối đoái. Một khi đồng USD rẻ, các nước lớn như các nước sử dụng đồng euro, Nhật, Trung quốc…vẫn tăng cường chương trình kích cầu bằng cách bơm tiền, tái cơ cấu, hạ giá trị trái phiếu, thi nhau hạ giá trị các đồng nội tệ, tiền ra thị trường nhiều tạo cơ hội mua hàng, và kênh đầu tư (tài chính) vừa qua đã nghiêng về các sàn nông sản, trong đó có 2 sàn cà phê.

Thật vậy, chỉ từ đầu năm đến nay, lợi suất  2 sàn cà phê có mức dương ấn tượng: sàn arabica tăng 19,61% và sàn robusta tăng 34,47% sau khi các quỹ đầu cơ điều tiết lại vốn vào cuối năm 2015 (bấy giờ lợi suất 2 sàn này giảm thê thảm và nay đang được bù đắp).

Bức tranh chung thị trường cà phê thế giới đầu niên vụ

Tổ chức Cà phê thế giới (ICO) cho biết xuất khẩu cà phê tháng 8-2016 tăng 9,5% đạt 9,76 triệu bao so với cùng kỳ năm 2015. Tuy nhiên tính cả 11 tháng đầu niên vụ cũ, xuất khẩu cà phê toàn cầu giảm 1% , trong đó lượng arabica đạt 70,96 triệu bao, cao hơn cùng kỳ 2015 là 68,51 triệu bao và robusta đạt 40,68 triệu bao giảm từ 44,45 triệu bao so với cùng kỳ.

Đến đây cần nói rằng trong niên vụ cũ tin đồn hạn hán tại Brazil có thể ảnh hưởng đến sản lượng và xuất khẩu cà phê arabica của Brazil đã không xảy ra. Nhưng lượng xuất khẩu robusta của họ giảm mạnh dù Việt Nam xuất khẩu tăng mạnh vẫn không bù nổi. Như vậy, trong niên vụ 2014/15, giá robusta “khủng hoảng” để các nhà kinh doanh và nhà vườn cà phê Việt Nam trữ lại để đi đến tổn thất nặng nề là có phần đóng góp của sức cạnh tranh mạnh từ robusta Brazil.

Dù ICO mới tính được 11 tháng niên vụ 2015/16, xuất khẩu toàn cầu chỉ giảm 1% do Việt Nam xuất khẩu robusta tăng mạnh (+500.000 tấn) cộng với Brazil và Colombia tăng cường xuất khẩu arabica.

Chính lượng xuất khẩu arabica được tăng cường này sẽ là lực lượng cạnh tranh sắp tới đối với robusta Việt Nam vì như trong hội nghị ICO vừa qua, bà trưởng phòng kế hoạch ICO cho rằng sắp tới Colombia sẽ xuất khẩu luôn cà phê arabica cấp thấp (trước đây đã từng bị cấm).

Cà phê Việt Nam với thị trường thế giới

Tổng lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam niên vụ 2015/16 ước đạt 1,75 triệu bao so với niên vụ 2014/15 là 1,25 triệu bao, tăng 500.000 tấn số tròn.

Có người cho rằng do niên vụ mới vừa qua được mùa nên lượng xuất khẩu tăng mạnh như thế. Nhưng một số nhận định khác lại nói rằng lượng xuất khẩu niên vụ 2015/16 tăng là do tồn kho vụ cũ mang sang quá lớn do hệ quả của bán “trừ lùi”, không chốt bán mà cứ treo trên sàn, lượng treo trên sàn to lủng lẳng quá lộ liễu và hấp dẫn, đã vỗ béo cho các tay kinh doanh đầu cơ có sức mạnh trên sàn hàng giấy.

Cũng có người tiếc và nói rằng niên vụ vừa qua, khi hàng bán sạch rồi, giá mới tăng. Nhưng thử hỏi nếu không bán và cứ treo hàng, trữ hàng như năm trước đó, giá trên sàn và trên thị trường nội địa có được giải phóng và thăng hoa?

Một số người đang lên tiếng niên vụ này sẽ “mất mùa”, có người đồng ý và cũng có người chưa đồng ý, nhưng điều chắc sẽ thấy là sức bán ra và xuất khẩu hàng tháng của Việt Nam trong niên vụ tới sẽ giảm rõ, không ngay trong quý 4-2016 thì sang năm 2017 do tồn kho gối vụ mang sang không còn nhiều. Đây sẽ là yếu tố kích thích một số nhà đầu tư tại chỗ nhảy vào thị trường mua trữ như năm 2014/15 chăng?

Giá kỳ hạn đang đà tăng, giá bán xuất khẩu theo phương thức trừ lùi đang được nhiều người chấp nhận chào rẻ, nhưng chào bán xa ít vì lượng hàng có sẵn trên thị trường không nhiều…đó là điều thú vị nhất nhưng cũng chính là cái bẫy giá đầy rủi ro.

Rủi ro luôn rình rập

Yếu tố tiền tệ trên thị trường tài chính thế giới trong 3 tháng cuối đang quay về hướng bất lợi:

-Kinh tế Mỹ hình như hội đủ điều kiện để Fed quyết định tăng lãi suất cơ bản đồng USD cuối năm nay. Đồng USD mạnh không ủng hộ giá hàng hóa nguyên liệu trong đó có cà phê.

-Brazil đang được IMF cảnh báo tăng cường cải cách và thả lỏng thêm tỷ giá đồng nội tệ, đó là mối lo thứ hai cho giá cà phê (đặc biệt arabica).

-Các nước xuất khẩu cà phê arabica đang chuẩn bị cạnh tranh với lượng  robusta từ Việt Nam, họ đã lên tiếng bán hàng arabica cấp thấp giá rẻ.

–Lượng dư mua hàng giấy trên 2 sàn cà phê ở mức khổng lồ, trước được bơm bằng các yếu tố cung-cầu như hạn hán, thiếu hụt…đang lộ dần nhu cầu mua vào hàng giấy chính là do lưu lượng tiền trên thị trường tiền tệ quá nhiều.

Nhận định trên cho thấy rằng dù giá đang thuận lợi, đường dài vẫn chưa hết chông gai. Giả sử các quỹ đầu cơ tài chính cuối năm tính sổ thấy tiền mình đổ vào cà phê quá nhiều năm 2016, họ phải chuyển đi qua sàn khác. Với lượng dư mua hàng giấy quá lớn, đó chính là quả bom hẹn giờ…dại gì họ cho ta biết ngày nổ.

Bài viết cũng không hề khuyên bán ra. Nhưng sao lại không bán từng phần khi thấy cà phê trên giá thành sản xuất của mình và được giá?

Nguyễn Quang Bình (TBKTSG Online)