MASCOPEX

Tây Nguyên đang đối mặt với tình trạng khô hạn khốc liệt, thiếu nước sản xuất ngày càng trầm trọng khiến năng suất cây trồng giảm sút.

Tây Nguyên là một trong những vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước, với nhiều loại nông sản hàng hóa có giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, vùng đất ba-zan màu mỡ này đang đối mặt với tình trạng khô hạn khốc liệt, thiếu nước sản xuất ngày càng trầm trọng. Bên cạnh sự tác động của biến đổi khí hậu thì nguyên nhân chính là do con người. Thủy lợi đối với Tây Nguyên đang là một vấn đề vừa cấp bách vừa mang tầm chiến lược lâu dài.

Thời điểm này, người trồng cà phê ở Tây Nguyên vừa thu hoạch vừa tất bật lo nước tưới cho mùa khô. Ông Lê Quang ở thôn 23, xã Ea Ninh, huyện Chư Kuin, tỉnh Đắk Lắk có 0,5 ha cà phê trồng xen hồ tiêu. Mặc dù đã nỗ lực tìm nguồn nước tưới cứu cây trồng, nhưng năng suất cà phê và hồ tiêu đều giảm sút.

Ở vùng trọng điểm trồng cà phê của tỉnh Đắk Lắk, ông Nguyễn Anh Hào - Chủ nhiệm Hợp tác xã Nông nghiệp Công Bằng, thuộc xã Cư Dlêi M’nông, huyện Chư M’gar cũng chung nỗi lo thiếu nước tưới, dù mùa khô chỉ mới bắt đầu.

“Cà phê thì phải tưới nước mùa khô, có những vùng thiếu nước trầm trọng. Theo dự báo, tới đây sẽ là năm hạn hán, nỗi lo của bà con thiếu nước. Những năm trước thì bà con tưới suối, tưới hồ, nhưng hiện nay diện tích rất lớn, kể cả trên đồi cao, lượng nước rất thiếu. Bà con đào giếng để tưới, nhưng dần dần giếng cạn, bà con khoan sâu xuống 70 - 80 m, chắc chắn những năm tiếp theo nguồn nước sẽ thiếu,” ông Hào nói.

                                                   Hồ Đắc Yên - Kon Tum cũng trơ đáy

Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, năm nay có hơn 80.000 ha cây trồng các loại bị hạn, trong đó gần 15 nghìn ha mất trắng, thiệt hại khoảng 2.100 tỷ đồng, hàng chục nghìn hec-ta cà phê và hồ tiêu bị ảnh hưởng lâu dài. Là vùng trồng cây công nghiệp chủ lực có giá trị kinh tế cao như cà phê và hồ tiêu, tỉnh Gia Lai cũng bị thiệt hại nặng nề do hạn hán. Không chỉ nông dân gặp khó khăn, mà ngay cả doanh nghiệp có điều kiện chủ động hồ đập như Công ty TNHH MTV Cà phê Ia Grai cũng điêu đứng vì nắng hạn.

Ông Nguyễn Đại Ngọc, Giám đốc Công ty này cho biết: “Tôi công tác tại Tây Nguyên 35 năm rồi và lịch sử chưa có năm nào hạn hán khốc liệt như năm nay. Chúng tôi có 11 cái hồ thì hiện nay đều tình trạng trơ đáy. Đây là chứng minh nhất cho biến đổi khí hậu, khi mà nhiệt độ tăng lên, còn lượng mưa giảm dần đi so với các năm trước đây”.

Còn ông Hoàng Phước Bính, gần 30 năm gắn bó với thủ phủ hồ tiêu Chư Sê, tỉnh Gia Lai chia sẻ: “Vụ mùa 2014-2015, do yếu tố khách quan là thời tiết, khí hậu bất thường nên năng suất giảm. Chúng tôi theo dõi cây hồ tiêu đã gần 30 năm, nhưng năm nay là năm năng suất thấp nhất trong mấy chục năm qua. Trung bình năng suất giảm đến 30-40%, có nhiều vườn tiêu giảm đến 60-70%.”

Không chỉ hạn hán mùa khô, mà vài năm nay, Tây Nguyên còn thiếu nước cả giữa mùa mưa. Tháng 6 năm nay là vào mùa mưa, nhưng công trình đại thủy nông Ayun Hạ - hồ thủy lợi lớn nhất Tây Nguyên (có dung tích 253 triệu mét khối) cạn đến mực nước chết, khiến hàng chục nghìn ha lúa nước, mía, sắn và hoa màu ở khu vực Đông Nam Gia Lai bị ảnh hưởng, tổng thiệt hại hơn 150 tỷ đồng.

Ở cực Nam Tây Nguyên, hai huyện Cát Tiên và Đạ Tẻ là vựa lúa của tỉnh Lâm Đồng, trước đây là rốn lũ, hàng năm được bù đắp phù sa màu mỡ, nhưng năm nay khô khát vì nước sông Đồng Nai giảm sâu, các trạm bơm công suất lớn cũng trơ vòi. Mực nước ở hầu hết các hồ chứa trên địa bàn đều tụt giảm từ một đến vài mét.

                                      Nông dân Tây Nguyên nỗ lực tìm nguồn nước tưới cho cà phê.

Tình hình ở 2 tỉnh Đắk Nông và Kon Tum cũng tương tự. Riêng Đắk Nông có hơn 500 ha lúa thiếu nước, khoảng 21.000 ha cà phê và hồ tiêu bị ảnh hưởng. Vụ hè thu vừa rồi, gia đình bà Phạm Thị Huê ở xã Quảng Phú, huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông trồng 1 hec-ta ngô nhưng không có thu hoạch vì nắng hạn. Mùa khô tới, chị lại lo 1 hacà phê và 6 sào ruộng không có nước tưới, có khi phải bỏ cà phê.

Theo dự báo, thời gian tới Tây Nguyên tiếp tục đối mặt với tình hình khô hạn gay gắt. Lượng mưa sẽ thấp hơn so với trung bình nhiều năm từ 20 - 40%, vì vậy dòng chảy trên các sông suối sẽ thiếu hụt tương ứng.

Ông Y Đhăm Ênhuôn - Phó chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết, tỉnh này dự kiến cắt giảm hơn 5.000 ha lúa và cây trồng ngắn ngày, hơn 10.000 ha phải chống hạn cuối vụ. Nhưng đối với khoảng 250.000 ha cà phê và hồ tiêu thì không có giải pháp nào khả thi.

Thiệt hại do khô hạn ở Tây Nguyên không thể tính hết bằng tiền, bởi không chỉ là mất mát trước mắt mà còn khó khắc phục, đối phó về lâu dài. Cùng với hệ thống sông lớn, trải dài và rộng khắp, Tây Nguyên còn nổi tiếng bởi đại ngàn rừng xanh, thác hồ hùng vĩ, lại được Nhà nước đầu tư hàng nghìn công trình thủy lợi, nhưng vì sao vùng đất ba-zan màu mỡ này phải đối mặt với khô khát quay quắt?./.

(Nông Nghiệp ngày nay)

Thị trường tiền tệ đang trong những ngày căng thẳng cuối năm khi lãi suất liên ngân hàng tăng lên đỉnh cao nhất trong năm, tỷ giá áp sát mức trần và cơ quan quản lý đã phải bơm một lượng tiền đồng lớn ra thị trường.

Thị trường tiền tệ tuần này bước vào trạng thái căng kéo sau một thời gian dài bình lặng gần như suốt năm qua.

Lãi suất liên ngân hàng lên cao nhất trong năm

Thanh khoản trong hệ thống ngân hàng thắt chặt hơn khi nhu cầu thanh toán gia tăng vào cuối năm, thể hiện ở việc lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm đến một tuần đã và tiếp tục đà tăng từ đầu tháng Giáng sinh.

Ngày hôm qua 22-12 mức lãi suất này xoay quanh ngưỡng 5%/năm, trong khi các kỳ hạn 1 tuần, 2 tuần đến 1 tháng cũng tăng khoảng 0,05 điểm phần trăm từ tuần trước, đồng loạt nhảy lên mức xấp xỉ 5%/năm. Đây là mặt bằng lãi suất cao nhất trong năm trên thị trường liên ngân hàng.

Vì các ngân hàng đều có tâm lý thủ thế thanh khoản cuối năm, thứ nhất để tất toán số liệu, thứ hai để đáp ứng nhu cầu tiền thanh toán cho người dân và doanh nghiệp, thứ ba “phòng thủ” cho tỷ giá đang căng kéo trên thị trường ngoại hối, nguồn vốn được chào trên thị trường liên ngân hàng đã và đang có xu hướng co hẹp. Các ngân hàng dự báo lãi suất liên ngân hàng trong một vài tuần tới sẽ tiếp tục giữ ở mức cao (trên 5%) cho tất cả các kỳ hạn. 

Tỷ giá chạm trần và lượng cung tiền tăng mạnh

Tỷ giá đồng Việt Nam/đô la Mỹ ở các ngân hàng thương mại đã áp sát mức trần được phép của cơ quan quản lý; còn trên thị trường tự do ở TPHCM ngày hôm qua 22-12 giá đô la Mỹ lên tới 2.880 VND/1 đô la, cao nhất từ đầu năm và cao nhất trong 3 tuần gần đây. Tỷ giá mua vào-bán ra tại các ngân hàng thương mại không còn chênh  lệch và đều niêm yết ở mức giá  trần cho  thấy mức độ căng kéo của thị trường ngoại hối.

Tuần trước, trên thị trường mở (OMO), Ngân hàng Nhà nước tiếp tục bơm mới tiền đồng kỳ hạn 14 ngày với lượng tương đối lớn là 12.439 tỉ đồng. Có 7.232 tỉ đồng đáo hạn trong tuần, do vậy lượng vốn bơm ròng trong tuần là 5.207 tỉ đồng, theo Công ty cổ phần chứng khoán Bảo Việt. Đây là tuần thứ tư liên tiếp cơ quan điều hành cung tiền có hoạt động bơm ròng qua kênh OMO và lượng vốn bơm mới khá lớn so với các tuần trong năm.

Chỉ trong nửa đầu tháng 12 Ngân hàng Nhà nước đã bơm một lượng tiền lớn khoảng 74 nghìn tỉ đồng ra thị trường. Cơ quan này đã bơm ròng 34 nghìn tỉ đồng thông qua nghiệp vụ mua kỳ hạn trong nửa đầu tháng 12. Trong khi đó, có xấp xỉ 40 nghỉn tỉ đồng tín phiếu Ngân hàng Nhà nước đáo hạn trong vòng 4 tuần qua và không có tín phiếu phát hành mới, nghĩa là một lượng tiền tương đương được bơm vào thị trường, theo báo cáo của VCSC (Công ty cổ phần chứng khoán Bản Việt).

Các yếu tố cộng hưởng khác đang gây áp lực lên thị trường tiền tệ không bất ngờ và không nằm ngoài dự đoán của giới kinh doanh tiền tệ, đó là đồng đô la Mỹ mạnh lên trên thị trường thế giới, nhu cầu ngoại tệ cao vào thời điểm cuối năm của người dân, doanh nghiệp và các nhà băng, diễn biến yếu đi nhanh chóng của đồng nhân dân tệ (đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam) và đặc biệt do tín dụng của các ngân hàng từ đầu năm tới nay đã đổ ra thị trường với tỷ lệ tăng rất cao so với các năm gần đây… Điều này ngày càng gia tăng áp lực lên thị trường và chính sách điều hành của Ngân hàng Nhà nước.

Trong khi sự gia tăng lãi suất của Mỹ khiến các thị trường châu Á điều chỉnh lãi suất cơ bản theo hướng đồng thuận thì Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tuần qua đã cắt giảm lãi suất huy động ngoại tệ từ 0,25% về 0% với cá nhân tại các ngân hàng dù trước đó lãi suất này đã về 0% với doanh nghiệp (kể từ ngày 28 tháng 9).

(Vneconomy)

Ngành cà phê Việt Nam đã trải qua một năm buồn cho cả nông dân và giới kinh doanh khi xuất khẩu giảm mạnh cả về lượng và giá. Liệu năm 2016 sắp tới có đem lại những tháng ngày tươi sáng hơn cho người trồng, người kinh doanh cà phê?

Từ cuối năm 2014, giá cà phê trên thị trường thế giới bắt đầu lao dốc. Phản ứng trước tín hiệu giá xuống, nông dân Việt Nam đã quyết định giữ lại cà phê để chờ giá lên. Nhưng giá không tăng trở lại và nông dân trồng cà phê phải chịu thiệt hại kép cả về giá lẫn lượng. Dù cầu đã vượt cung cà phê năm thứ 2 liên tiếp trên thị trường thế giới nhưng yếu tố tỷ giá và tồn kho cao tại cả nước xuất khẩu lẫn nước nhập khẩu đã duy trì giá cà phê ở mức thấp.

Nhìn lại một năm 2015 buồn

Tính đến hết tháng 11/2015, theo Tổng cục Hải quan, Việt Nam đã xuất khẩu 1,03 triệu tấn cà phê, tương đương 2,08 tỉ đô la Mỹ, giảm 23% về lượng và 28% về giá trị so với cùng kỳ năm 2014. Xuất khẩu giảm cả về lượng và giá trị trên hầu khắp các thị trường nhập khẩu lớn: Đức (-31% về lượng và -36% về giá trị), Mỹ (-15% về lượng và -21% về giá trị), Tây Ban Nha (-6% về lượng và -9% về giá trị), Israel (-18% về lượng và -23% về giá trị), Bỉ (-44% về lượng và -48% về giá trị).

Hầu hết kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường trên đều giảm so với trung bình cùng kỳ so sánh trong giai đoạn 2010-2014. Một số thị trường xuất khẩu lớn vẫn tăng trưởng so với trung bình giai đoạn 2010-2014 bao gồm: Tây Ban Nha, Israel, Nhật Bản, Nga, Algieri, Thái Lan.  

Trong khi đó, niên vụ 2014/15, mặc dù sản lượng cà phê tại Brazil, Indonesia giảm năm thứ 3 liên tiếp, nhưng đồng tiền các nước này giảm giá rất mạnh so với đô la Mỹ, kèm với sản lượng tăng năm thứ 3 liên tiếp tại Colombia và Ethiopia, đã mang lại cho thị trường thế giới nguồn cà phê giá rẻ dồi dào. El Nino tác động trái chiều lên các nước sản xuất cà phê lớn: Brazil chịu tác động mạnh và tiếp tục giảm sản lượng; trong khi sản lượng tăng tại Colombia nhờ thời tiết thuận lợi và hiệu ứng tích cực của chương trình tái canh cà phê của nước này.

Đồng thời, từ đầu năm 2014 đến nay, đồng real Brazil và peso Colombia đã giảm giá lần lượt 37% và 40% so với đô la Mỹ nên các nhà xuất khẩu cà phê hai nước này đồng loạt ồ ạt bán cà phê ra thị trường thế giới. Trong khi đó, đồng Việt Nam neo với đô la Mỹ ở biên độ hẹp khiến cà phê Viêt Nam khó cạnh tranh về giá không chỉ tại thị trường Mỹ mà đặc biệt là tại các thị trường nhập khẩu lớn có đồng tiền giảm giá so với đô la Mỹ như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Liệu năm 2016 có sáng sủa hơn?

Một năm mới thường mang đến những hy vọng như lời chúc năm mới tốt hơn năm cũ. Các tổ chức nông nghiệp, tổ chức tài chính - ngân hàng lớn trên thế giới đều cho rằng thị trường cà phê năm 2016 sẽ có những cải thiện nhẹ so với năm 2015.

 

Cầu tăng là yếu tố đáng kể nhất sẽ nâng đỡ giá cà phê năm 2016, đặc biệt là tại các thị trường mới nổi (Algieri, Úc, Nga, Hàn Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukcraina) và các nước xuất khẩu cà phê lớn (ICO, 11/2015). Tại các thị trường truyền thống, nhập khẩu cà phê năm 2016 của EU được dự đoán tăng 400 ngàn bao, đạt mức kỷ lục 45,5 triệu bao; nhập khẩu của Mỹ cũng được dự báo tăng 500 ngàn bao lên mức 24 ngàn bao. Tồn kho cà phê cuối năm 2016 của EU và Mỹ dự đoán không đổi so với năm 2015, lần lượt ở mức 12,5 triệu bao và 6,1 triệu bao (USDA,12/2015).

Năm 2015, cầu vượt cung trong hai năm liên tiếp, tăng trưởng hàng năm đạt 2,4% trong giai đoạn 2011-2015 và xuất khẩu - tiêu dùng cà phê năm 2016 được dự đoán sẽ đạt mức kỷ lục, đẩy tồn kho cà phê thế giới xuống mức 36,7 triệu bao.

Tuy vậy, cung cà phê năm 2016 được dự đoán tăng tại Colombia, Indonesia, Việt Nam sẽ đủ bù đắp sự sụt giảm sản lượng tại Brazil nên tiếp tục kìm giữ giá cà phê. Đồng real Brazil và peso Colombia duy trì ở mức rất thấp sẽ tiếp tục là áp lực lớn lên giá cà phê. IMF dự báo giá cà phê robusta (**) quý 1/2016 giảm xuống mức 69,7 xu Mỹ/cân Anh (cents/pound) trước khi tăng dần về cuối năm. Commerzbank dự báo trong ba tháng đầu năm 2016, giá cà phê arabica đạt 130 cents/pound và cà phê robusta đạt 1.600 đô la/tấn, giảm từ mức 1.750 đô la/tấn trong dự báo của ngân hàng này hồi tháng 10.

Như vậy, trước khi có những tín hiệu mới, thị trường cà phê được cho là sẽ tiếp tục duy trì ở mặt bằng giá thấp trong vài tháng tới dù thị trường cà phê cả năm 2016 dự đoán sẽ có cải thiện so với năm 2015.

Sau khoảng ba tháng tăng và liên tục được duy trì ở mức cao, giá lúa gạo thị trường nội địa hiện đã quay đầu giảm trở lại. 

Trao đổi với Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online, bà Ngô Ngọc Yến, Giám đốc doanh nghiệp Yến Ngọc (TPHCM), cho biết gạo nguyên liệu của giống IR 50404 tại thị trường chợ đầu mối lương thực Bà Đắc, huyện Cái Bè, Tiền Giang hiện được các doanh nghiệp xuất khẩu mua vào với giá 6.800-6.950 đồng/kg (tùy loại), giảm 200 đồng/kg so với mức giá cách nay khoảng một tuần.

Gạo nguyên liệu của giống lúa thơm nhẹ OM 4900 có giá khoảng 8.400 đồng/kg và gạo nguyên liệu của giống OM 5451 có giá 7.300-7.400 đồng/kg, giảm khoảng 50-100 đồng/kg so với mức giá hồi tuần rồi.

Đối với lúa IR 50404 tươi thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp, theo bà Yến, hiện được thương lái thu mua tại ruộng có giá dao động khoảng 4.700-4.800 đồng/kg, giảm khoảng 100-150 đồng/kg so với mức giá hồi tuần rồi.

“Tuy giá sụt giảm, nhưng gạo nguyên liệu của giống IR 50404 - loại gạo chính được doanh nghiệp dùng để cung cấp theo hợp đồng 450.000 tấn cho Philippines và 1 triệu tấn cho Indonesia - hiện vẫn được tiêu thụ rất tốt”, bà Yến cho biết.

Trong khi đó, giá chào xuất khẩu gạo hiện đang hình thành những khuynh hướng khác nhau, giảm ở phân khúc 5% tấm; ổn định ở phân khúc 25% tấm và gạo thơm Jasmine.

Cụ thể, theo thông tin từ một số doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long, hiện gạo 5% tấm được chào bán ở mức 365-375 đô la Mỹ/tấn, giảm 5 đô la Mỹ/tấn so với mức giá hồi tuần rồi; gạo 25% ổn định ở mức 355-365 đô la Mỹ/tấn và gạo thơm Jasmine có giá 450-460 đô la Mỹ/tấn.

Lý giải nguyên nhân giá lúa gạo sụt giảm trở lại, ông Lâm Anh Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Thịnh Phát (Bến Tre), cho rằng giá xuất khẩu tăng thời gian vừa qua là một điều bất hợp lý, bởi với mức giá như vậy doanh nghiệp cũng không ký được hợp đồng mới, vì mua cao, bán ra không có lời.